XIV./XV. Asır Hasankeyf’inde Bir Müzikoloji Risalesi: Muzaffer Haskefi’nin El-Keşşâf Fî ‘İlmi’l-Engâm Adlı Eseri

Authors : Muhammet Fatih KILIÇ, Muhammed AYDIN

Pages : 33-67

Doi:10.20519/divan.335610

View : 96 | Download : 14

Publication Date : 2017-08-21

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makale, XIV. asrın sonlarında ve XV. asrın ilk yarısında Hasankeyf Eyyübileri’nin hâkim olduğu bölgede yaşayan Muzaffer Haskefi’nin kaleme aldığı el-Keşşâf fî ‘ilmi’l-engâm adlı eserinin klasik musiki nazariyatı içindeki yerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Onun müzik teorisi, selefi ve çağdaşı olan nazariyatçılardan Safiyyüddin Urmevi (ö. 693/1294), İbn Kurr (ö. 759/1357), Şemseddin Saydâvi ve Cemaleddin Mardini’yle (ö. 809/1406) irtibatlı bir çerçevede gelişmiştir. İlişkide olduğu söz konusu isimlerden farklı olarak Haskefi, makamların oluşumunda, mahiyeti yeterince aydınlatılmamış olan ve kendisinin beyt adını verdiği yapıların rol aldığını belirtmektedir. Ayrıca kendisine has üslubuyla bazı makamların seyirlerini de vermektedir. Haskefi’nin eserinin müzik felsefesine ayrılan son kısmında dikkat çekici bir diğer husus da müziğin etkisine ilişkin tasavvuf referanslı açıklamalarıdır. Eserinde ritim bahsine yer vermeyen Haskefi; aralıklar, aralıklar arası nispetler, uyumlu-uyumsuz aralıklar gibi musiki nazariyatının temelini teşkil eden bahislere de değinmemiştir.
Keywords : Haskefi, Arap Müzikolojisi, Saydâvi, Mardini, İbn Kurr, Urmevi, Müzik Felsefesi, Makamlar

ORIGINAL ARTICLE URL