NÜKLEER SİLAHLARIN YASAKLANMASI ANTLAŞMASI VE ULUSLARARASI HUKUK: MEMUL BİR TEAMÜL HUKUKU KURALI ÜZERİNE MEYUS BİR İNCELEME

Nükleer Silahların Yasaklanması Antlaşması (NYSA), kapsamlı bir yasak-lama çerçevesi oluşturarak nükleer silahların ortadan kaldırılmasını hedefleyen önemli bir girişimdir. Kabulünün hemen ardından, NSYA’nın nükleer silahların bulundurulması, kullanılması veya kullanma tehdidinde bulunulmasının yasak-lanması şeklinde yeni bir teamül hukuku kuralının ortaya çıkışını sağladığı veya buna katkıda bulunduğu öne sürülmüştür. Bu çalışma, NSYA’nın 1. maddesinde yer verilen yasakların teamül hukuku statüsüne ulaşıp ulaşmadığını incelemek-tedir. Çalışma, devlet uygulaması, opinio juris ve içtihat incelemesine dayalı bir yöntem benimseyerek iki temel araştırma sorusunu ele almaktadır. İlk olarak, 1. madde kapsamındaki yasakların uluslararası teamül hukuku olarak kabul edil-mesi için gerekli özelliklere sahip olup olmadığı incelenmektedir. İkinci olarak, söz konusu yasakların teamül hukuku statüsünde olduklarının veya yakın gelecekte olacaklarının kabulü halinde, söz konusu yasaklara muhalif devletlerin hukuki durumları ısrarlı itiraz kuralı çerçevesinde değerlendirilmektedir. Çalışmanın bulguları, NSYA’nın öngördüğü yasakların henüz uluslararası teamül hukukuna dönüşmediğini göstermektedir. Bunun başlıca nedeni, özellikle nükle-er silah sahibi devletler ve müttefikleri arasında tek tip ve temsil edici bir devlet uygulamasının bulunmamasıdır. Bu araştırma, küresel silahsızlanma hedeflerini nükleer silah sahibi devletler ve müttefiklerinin stratejik ve güvenlik endişeleriyle uyumlu hale getirmenin zorluklarını vurgulayarak doktrine katkıda bulunmayı amaçlamakta ve nihayetinde NSYA’nın normatif hedeflerinin jeopolitik gerçek-lerle sınırlı kaldığını öne sürmektedir.