TÜRK HUKUKUNA GÖRE OTONOM GEMİ UZAKTAN KONTROL MERKEZİ PERSONELİNİN İŞ SÖZLEŞMESİNE UYGULANACAK KANUNUN BELİRLENMESİ

Otonom gemilerin ortaya çıkışı, denizcilik sektöründe verimliliği artırma, insan hatalarından kaynaklanan kazaları azaltma ve operasyonel maliyetleri düşürme arayışının bir sonucudur. Teknolojinin hızla ilerlemesi, sensörler, ya-pay zekâ gibi alanlardaki gelişmeler, otonom gemi teknolojisinin olgunlaşmasını ve test edilmesini mümkün kılmıştır. Bu gelişmelerle birlikte, otonom gemilerin kullanımı giderek yaygınlaşmakta ve deniz taşımacılığında yeni bir çağ başlat-maktadır. Otonom gemi uzaktan kontrol merkezleriyse bu yeni sistemde kritik bir rol oynamakta; gemilerin uzaktan izlenmesi, kontrol edilmesi ve gerektiğinde müdahale edilmesi görevlerini üstlenerek güvenli ve etkin operasyonları sağlamaktadır. Otonom gemi uzaktan kontrol merkezinde, operasyonların yürütümünde görev alan personelin (Türk Hukukuna tabi) bir iş sözleşmesiyle çalışması halinde, hangi iş kanununa tabi olduğu, yaptığı işin “deniz taşıma işi” olarak nitelendirilmesine ve uzaktan kontrol merkezinin bulunduğu konuma bağlıdır ve bu durum iş ilişkisinden kaynaklanan haklar açısından kritik sonuçlar doğurur. Yapılan iş deniz taşıma işi olarak kabul edilmezse, uzaktan kontrol merkezi personeline 4857 sayılı İş Kanunu uygulanacaktır. Yapılan iş, deniz taşıma işi olarak kabul edilirse, 854 sayılı Deniz İş Kanunu veya hizmet sözleşmesine ilişkin genel hükümler içeren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu uygulanacaktır. Çalışmada henüz Türkiye’de yaygın olarak otonom gemi kullanımı olmasa da mevcut iş hukuku mevzuatının yeni teknolojik gelişmelere ne ölçüde cevap verebileceği değerlendirilmiştir.