Mısırlı Neo-Klasik Şair Veliyyüddin Yeken’in Eserlerinde Sultan II. Abdülhamid

Authors : Yakup GÖÇEMEN

Pages : 215-248

Doi:10.21054/deuifd.712997

View : 37 | Download : 7

Publication Date : 2020-06-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada, son dönem Osmanlı aydınlarından olan Mısırlı neo-klasik şair ve yazar Veliyyüddîn Yeken’in eserlerinde Sultan II. Abdülhamid’e bakış açısı ele alınmıştır. Edebî çalışmaları incelenecek Yeken, kökeni itibariyle Türk olup, Osmanlı coğrafyasının en önemli kültür merkezlerinden biri kabul edilen Mısır’da yetişmiştir. Yeken, Mahmûd Sâmî el-Bârûdî’nin öncülüğünü yaptığı neo-klasik şiir olarak da bilinen modern Arap şiirinin en önemli temsilcilerindendir. Bu akımda yer alan şairler, Osmanlı padişahı Sultan II. Abdülhamid’e yaklaşımları ve bakış açılarında ikiye ayrılmışlardır. Akımın sembol isimlerinden olan Mahmûd Sâmî el-Bârûdî, Ahmed Şevkî, Hafız İbrâhîm gibi büyük şairler Sultan ve Osmanlı hilâfeti lehine şiirler kaleme alırken, Abdülhamid karşıtlığıyla bilinen Yeken, şiir ve yazılarıyla Abdülhamid’i hedef almıştır. Etnik kökenleri, yetiştikleri ailelerin sosyo-ekonomik statüleri, yerel otoriteye yakınlıkları, yüksek bürokratik makamlara ulaşmaları, şiir yetenekleri gibi pek çok ortak noktaları bulunan Ahmed Şevkî ve Veliyyüddin Yeken, Sultan Abdülhamid hakkında birbirine tamamen zıt kanaatlere sahip olmuşlardır. Sultan Abdülhamid’in 27 Nisan 1909 tarihinde tahttan indirilmesine derinden hüzünlenen Ahmed Şevkî, “Yıldız Sarayı” veya “Osmanlı İnkılabı ve Sultan Abdülhamid’in Devrilmesi” adlı bir kaside kaleme almıştır. Yeken ise, Şevkî’nin kasidesine öfkelenerek bu kasideyle aynı vezin ve kafiyeye sahip “Zamanın Gözyaşları” anlamına gelen “ʻAbratu’d-Dehr” başlıklı nazire mahiyetinde bir kaside nazmetmiştir. Yeken, Abdülhamid karşıtı olmakla birlikte etnik kökeni ve Osmanlı mensubu olmaktan duyduğu gururu her fırsatta dile getirmiştir. Sultan Abdülhamid’in tahttan indirilmesinden sonraki süreçte özellikle devletin içinde bulunduğu olumsuz koşullara hüzünlenen şairin, Abdülhamid’e karşı tutumu ve hakkındaki düşüncelerinde yumuşamalar olmuştur. Sultan’ın dönemini arar hale geldiğini belirten kendi duygularını itiraf etmekten çekinse de bu duyguları, insanların o günleri arar hale geldiklerini ifade ederek dile getirmiştir.
Keywords : Arap Dili Belağatı, Şiir, Neo Klasik, Mısır, Sultan II Abdülhamid

ORIGINAL ARTICLE URL