İbadet Merkezli Dindarlık Anlayışını Yeniden Düşünmek: Kur’ân Perspektifinden Sorumluluğun Bütüncül Yapısı

Authors : Nurullah Denizer

Pages : 39-54

Doi:10.21054/deuifd.1744031

View : 125 | Download : 136

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Akıl ve irade gibi yetilerle donatılmış yegâne varlık olan insan, bu ayrıcalıklı konumunun bir gereği olarak eylemlerinin sonuçlarından sorumludur. Bu makalede Kur’ân-ı Kerîm’de insana yüklenen sorumlulukların farklı boyutlarının bütüncül yapısı ele alınmıştır. Çalışmanın temel amacı, insanın Allah’a, kendisine ve topluma karşı olan sorumluluk alanlarının birbirinden bağımsız olmadığını ve kendi aralarında hiyerarşik bir yapının bulunmadığını, aksine bunların bütüncül bir yapı arz ettiğinin altını çizmek; bireyin kendine ve topluma yönelik sorumluluklarının, ibadet yükümlülüklerinden daha az değerli olmadığını ortaya koymaktır. Ancak günümüz Müslüman toplumlarında din algısı genellikle namaz ve oruç gibi bireysel ibadetlere odaklanırken; adalet, kul hakkı ve sosyal sorumluluk gibi yine ilâhî kaynaklı olan sorumluluklar ihmal edilmekte, bu da dindarlığın ahlâkî ve toplumsal boyutlardan soyutlanarak ibadet merkezli dar bir çerçevede algılanmasına yol açmaktadır. Oysa Kur’ân, bireysel ibadetleri bile toplumsal sorumluluklarla bütünleştirerek kulluğun temel bileşeni sayar. İnsanın sorumluluğunun çeşitli yönlerinin ayrılmaz bir bütün olduğu tezini öne sürmesi bakımından özgün olan ve nitel doküman analizi yöntemiyle hazırlanmış bu çalışmada, sahih bir dinî bilinç ve kâmil bir Müslüman kimliğin inşasının, bahsi geçen tüm sorumluluk alanlarının birlikte ve eşit önemde kavranarak uygulanmasıyla mümkün olacağı vurgulanmaktadır. Araştırmanın neticesinde, din eğitimi politikalarının ve toplumsal dinî temsil biçimlerinin ahlâkî ve sosyal boyutları da içerecek ve pratiğe de yansıyacak şekilde yeniden yapılandırılmasının zaruri olduğu fikrine ulaşılmıştır.
Keywords : Tefsir, Kur’ân, Sorumluluk, Bütünlük, Din Algısı

ORIGINAL ARTICLE URL