Hanefî Fıkhında Evlilik İddialarına Karşı Kadının Savunma Aracı: Adana Şer‘iyye Sicillerinde İstinkâh Delili

Authors : Ömer Korkmaz

Pages : 23-38

Doi:10.21054/deuifd.1744563

View : 60 | Download : 54

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makale Hanefî fıkıh sisteminde yer alan “istinkâh delili”ni teorik ve pratik yönleriyle ele alarak bu delilin özellikle Osmanlı mahkemelerinde kadınların hukukî korunması açısından nasıl işlev gördüğünü ortaya koymaktadır. İstinkâh, bir erkeğin bir kadına evlenme teklifinde bulunması anlamına gelmekte olup, bu teklifin daha sonra aynı kişi tarafından ileri sürülen nikâh iddialarını geçersiz kıldığı kabul edilmektedir. Çalışmada Adana şer‘iyye sicillerinde kayıtlı çok sayıda dava örneği üzerinden kadınların bu delili nasıl kullandıkları, evlilik iddialarına nasıl itiraz ettikleri ve bu süreçte mahkemelerce nasıl desteklendikleri ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Kadınların, şahit beyanları ve delil sistemi içinde aktif olarak yer alması, Osmanlı toplumunda kadının yalnızca “korunan” bir varlık değil, aynı zamanda kendi hakkını savunabilen, delil üretebilen ve yargısal sürece müdahil olabilen bir birey olarak kabul gördüğünü ortaya koymaktadır. Böylece istinkâh delilinin hem teorik düzlemdeki yeri hem de Osmanlı kadınlarının hukukî korunmasındaki işlevi açıklığa kavuşturulmuştur.
Keywords : İslam Hukuku, İstinkâh Delili, Osmanlı’da Kadın, Adana Şerʿiyye Sicilleri, Kadınların Hukukî Korunması

ORIGINAL ARTICLE URL