KÜRESEL KRİZ KONJONKTÜRÜNDE EMPERYALİZM KAVRAMINI YENİDEN DÜŞÜNMEK

Authors : Elif Uzgören
Pages : 437-456
Doi:10.24889/ifede.1695637
View : 34 | Download : 42
Publication Date : 2025-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu çalışma 2008 krizinden sonra uluslararası sistemin girdiği çoklu kriz ve devletler-arası rekabet konjonktüründe emperyalizm kavramını tarihsel olarak ele almayı amaçlar. Emperyalizm tartışmalarındaki devamlılık ve değişimleri incelemeyi amaçlar. Emperyalizm kavramı İngiliz hegemonyasının genişlemesi ve Birinci Dünya Savaşı’na yol açan devletler arası rekabet konjonktüründe çokça tartışılmaya başlanmıştır. Ancak kavram tarihsel olarak farklılıklar göstermektedir. Makalede emperyalizmin temel unsurları ve araçları üç ayrı dönemde incelenmiştir: Klasik emperyalist dönem, Soğuk Savaş dönemi ve Soğuk Savaş sonrası dönem. Bu üç ayrı dönemde emperyalizm ne gibi araçlar ve stratejiler ile tartışılmaktadır? Emperyalizm kavramında tarihsel olarak ne gibi devamlılıklar ve değişim mevcuttur? Literatürde anti-emperyalist bir mücadele için ne gibi stratejiler önerilmektedir? Makalede özellikle neoliberal politikaların uygulanması ve Soğuk Savaş’ın sonlanmasının ardından uluslararası sistemde sermayenin yapısal gücünün çok daha etkin olduğu tartışılmıştır. Bu dönemde her ne kadar BRICS ülkeleri gibi yükselen pazarların gelişme makasını kapattığı iddia edilse de, gelişmiş ülkeler ile gelişmekte olan ülkeler arasındaki hiyerarşik ve eşitsiz değişim ilişkisi devam etmiştir. Ancak eşitsiz değişim ilişkisinin yeniden üretilmesindeki stratejiler tarihsel olarak farklılık göstermektedir. Gelişmekte olan ülkelerin borçlandırılarak ‘pazar baskısına’ göre yönetilmesi derinleşirken, emek maaliyetlerinin düşük tutulması, küresel üretim ağında katma değeri düşük üretimi sürdürmek ve göç politikaları aracılığıyla emek hareketinin gelişmiş ülkeler avantajına yönetilmesi gibi unsurlar ile gelişmekte olan ülkelerin ikincil durumu yeniden üretilmektedir. Ekoloji ve dijitalleşme gibi alanlarda ise sömürü mekanizmaları emperyalizmin görece yeni yüzü olarak kendini göstermektedir.
Keywords : Emperyalizm, Tarihsellik, Anti-emperyalizm

ORIGINAL ARTICLE URL