TÜRK SİYASAL HAYATINDA TURHAN FEYZİOĞLU

Authors : Arda Göbel

Pages : 633-675

Doi:10.16953/deusosbil.1616205

View : 101 | Download : 82

Publication Date : 2025-06-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmanın temel amacı, Turhan Feyzioğlu’nun Türk siyasal hayatındaki yerini tespit etmektir. Feyzioğlu, 1950’li yılların sonlarında üniversitedeki görevinden ayrılarak Cumhuriyet Halk Partisi’nden (CHP) politikaya atılmış, 1957’den 1980’e kadar milletvekilliği yapmıştır. Bu dönem içerisinde Devlet Bakanlığı ve Başbakan Yardımcılığı gibi görevlerde bulunmuştur. Feyzioğlu, Kemalizm’in Sağ eğilimli bir yorumunun tipik temsilcisi olarak tanınmıştır. CHP’nin 1960’lı yılların ilk yarısında yöneldiği Ortanın Solu hareketine karşı parti-içi muhalefetin başını çeken Feyzioğlu, 1967’de bir grup CHP’liyle birlikte partiden ayrılıp Güven Partisi’ni kurmuş ve 1980’e kadar bu partinin (ismi önce Millî Güven Partisi, sonrasında Cumhuriyetçi Güven Partisi olmuştur) genel başkanlığını yürütmüştür. Soğuk Savaş Türkiye’sinin önde gelen anti-komünist devlet adamlarından biri olan Feyzioğlu, Kemalizm’in Sol ya da Sağ fark etmeksizin hiçbir ideolojiyle sınırlandırılamayacağını öne sürmüş, fakat bilhassa Sol ideolojilerle Kemalizm’in telif edilmesini şiddetle reddetmiştir. Kemalizm’in özgünlüğüne yaptığı vurgularla, onun tek-parti devrindeki algılanış biçimine sâdık kalmıştır. Toplumda sınıfsal, mezhepsel ve etnik açılardan ayrımlar yaratabilecek her türden düşünceye karşı çıkmış; devletin, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütünlük arz ettiğini savunmuştur. Bu vesileyle, Kemalizm’in devlete ve topluma dair klâsik düşüncelerinin 1980’li yıllara kadar taşınmasında önemli rol oynamıştır. Kemalizm’i -ya da kendisinin tercih ettiği şekliyle- Atatürkçülüğü, milliyetçilikle özdeş görmüş; fakat bunun sıradan bir milliyetçilik değil, Türkiye’nin kendine has şartlarından doğmuş olan “Atatürk milliyetçiliği” olduğunun altını çizmiştir. Anılan bu özellikleriyle asker-sivil bürokrat devlet elitleri nezdinde Kemalizm’in en “resmî” yorumunun temsilcisi görülmüş, siyasî kariyerindeki üç askerî müdahale döneminde de yönetime el koyan kadrolar tarafından itibar görmüştür. Askerî darbeleri takiben, devletin ve toplumun Kemalist anlayışla yeniden yapılandırıldığı süreçlerde siyasî ve hukukî zeminin oluşturulmasında hem bir politikacı hem de bir hukuk profesörü olarak kritik roller üstlenmiştir.
Keywords : Türk Siyasal Hayatı, Turhan Feyzioğlu, Kemalizm, Anti-komünizm, Milliyetçilik

ORIGINAL ARTICLE URL