TÜRKİYE’DE BİREYSEL EMEKLİLİK SİSTEMİ DİNAMİKLERİNİN BELİRLEYİCİLERİ

Authors : Melik Kamışlı
Pages : 1870-1896
Doi:10.16953/deusosbil.1779077
View : 109 | Download : 136
Publication Date : 2025-12-29
Article Type : Research Paper
Abstract :Çalışmada, Türkiye’de bireysel emeklilik sistemine giriş ve çıkışları etkileyen makroekonomik ve finansal faktörlerin kalıcılık boyutu dikkate alınarak belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda makro dinamikler, beklenti ve risk göstergeleri, piyasa performansı ve borçlanma koşulları çerçevesinde 16 göstergenin BES katkı payı ödemeleri ve sonlanma ödemelerine etkisi Pata&Yilanci (2020) Kesirli Frekanslı Esnek Fourier Formunda Toda&Yamamoto nedensellik testi ile analiz edilmiştir. Çalışmanın özgün yönü makroekonomik ve finansal faktörlerin BES dinamikleri üzerindeki etkilerinin çok sayıda değişken dikkate alınarak incelenmesi ve tespit edilen etkilerin kalıcılık ve geçicilik özelliklerinin ortaya konmasıdır. Çalışma ile ulaşılan en önemli sonuç, perakende ciro endeksi, üretici fiyat endeksi ve CDS primlerinden BES girişlerine, perakende ciro endeksi, CDS primleri ve konut fiyat endeksinden BES çıkışlarına nedensellik ilişkilerinin bulunmasıdır. Öte yandan bulgular, perakende ciro endeksi ve CDS primlerinin hem BES girişleri hem de BES çıkışları üzerinde etkili olduğuna işaret etmektedir. Belirlenen değişkenlerden BES giriş ve çıkışlarına tespit edilen nedensellik ilişkilerinde kalıcılık yapısının ise değişkenlere göre farklılaştığı görülmektedir. Sonuçlar, bireysel emeklilik sisteminin makroekonomik konjonktür ve risk ortamına duyarlı olduğunu ve sistemin kısa vadeli ekonomik dalgalanmalara karşı kırılganlığını ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, katılımcılara ve potansiyel katılımcılara emeklilik planlamalarını risk primlerini ve makro göstergeleri dikkate alarak yapmaları, politika yapıcılara ise sistemin dayanıklılığını artıracak yapısal önlemler geliştirmeleri önerilebilir.
Keywords : Bireysel Emeklilik, Katkı Payı Ödemesi, Makro Dinamikler, Kalıcılık, Kırılganlık

ORIGINAL ARTICLE URL