Osmanlı Devleti’nde Askerî Çiftlikler

Authors : Emine Gedik

Pages : 15-39

Doi:10.51290/dpusbe.1577348

View : 143 | Download : 101

Publication Date : 2025-04-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Osmanlı Devleti’nde Yeniçeri ordusunun lağvedilmesi ve tımar sisteminin kaldırılmasına kadar ordunun atları tımarlı sipahiler tarafından yetiştirilmiş, daha sonraları ise halktan satın alınmaya başlanmıştır. III. Selim döneminde Nizam-ı Cedit askerleri tarafından Levent Çiftliği’nde asker için hayvan yetiştirilmeye başlansa da bu girişim kısa ömürlü olmuştur. Resmi statüye sahip tam teşekküllü ilk askeri çiftlik ise II. Mahmut tarafından 1824 senesinde Seraskerliğe vakfedilen Çifteler Çiftlikât-ı Hümâyûnu’dur. Özellikle Kırım Harbi’nden sonra ordu hayvanlarının tedarikinde yaşanan sıkıntıların giderilmesi için, Dâr-ı Şurâ-yı Askerî tarafından Osmanlı coğrafyası dâhilindeki her ordu bölgesinde bir askerî çiftlik teşkil edilmesine karar verilmiştir. 1863’den XX. yüzyıla kadar olan süreçte; IV. Ordu için (Malatya) Sultansuyu ve (Çukurova) Anavarza, V. Ordu için (Halep) Hamra, VI. Ordu için (Irak) Harnini ve Veziriye çiftlikleri tesis edilmiştir. II. Meşrutiyet’in ilanından sonra, askerî çiftliklerin idareleri yanında; arazi, mal ve hayvan varlıkları da Seraskerlik’ten alınarak Maliye Nezareti’ne devredilmiştir. Bu çalışmada; askerî çiftliklerin kuruluş, işleyiş ve idarelerinin belgeler ışığında ortaya konulması ve değerlendirilmesi hedeflenmiştir.
Keywords : Askerî Çiftlik, Çifteler, Veziriye, Sultansuyu, Anavarza, Harnini, Hamra.

ORIGINAL ARTICLE URL