Safranbolu Kıranköy’de Gayrimüslimlere Ait İşlikler (Şarapbana)

Authors : Durmus Gur, Esra Oğuzkağan Özkan

Pages : 328-351

Doi:10.51290/dpusbe.1631371

View : 154 | Download : 80

Publication Date : 2025-04-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Roma ve Bizans döneminde değerli tarım ürünlerinin yetiştirildiği Paphlagonia’nın güneyindeki bölgede, ekonominin temelleri ticaret ve tarıma dayalıdır. Osmanlı Dönemi ile birlikte önemli yapılar inşa edilen Safranbolu, ticaret ağı ve önemli ulaşım yolları güzergahında bulunur. Tarihsel süreçte Safranbolu’da yetiştirilen tarım ürünleri arasında safran ve üzüm ön plandadır. Tarımsal ürünlere uygun iklim koşulları, toprak yapısı ve verimli su kaynakları dışında, Safranbolu’daki ticari ağ, yerleşim alanının Karadeniz’e yakınlığı ile Safranbolu’nun ön plana çıkmasına yardımcı olmuştur. Şarap, sirke ve pekmez yapımında kullanılan üzüm çeşitliliği ve zengin bağlarıyla ön plana çıkan Safranbolu’da, çok geniş bir üretim alanı ve yaygın kullanıma sahip üzümlerden 2000 yıldır şarap üretildiği tespit edilmiştir. Roma ve Bizans dönemlerinde bağların içi ve yakınında yer alan şarap işliklerinde üretim gerçekleştirilirken, Osmanlı dönemi ile birlikte bu üretim ve Gayrimüslimlerin evlerinde gerçekleştirilmiştir. 1923-1924 yıllarına kadar Yazıköy ve Kıranköy’deki Gayrimüslimler tarafından evlerinin zemin katındaki şarapbanalarda, üzümlerin suyu sıkılarak şarap ve sirke üretildiği belirlenmiştir. Çalışma kapsamında ise bu şarapbanalardan sadece Kıranköy’de günümüze ulaşmış iyi durumdaki on örnek incelenmiştir. Şarapbanalar; tarihçe, tipoloji, mimari, malzeme ve teknik, üslup, ikonografi ve korunma durumları açısından değerlendirilmiş, elde edilen veriler ise sonuç bölümünde sunularak bölgenin şarap üretimindeki önemi açıklanmıştır.
Keywords : Safranbolu, Gayrimüslim, Sirke, Şarap, Şarapbana

ORIGINAL ARTICLE URL