Osmanlı Devleti’nde Bir İktisatçı: Mehmed Cavid’in İktisadi Görüşleri

Authors : Kenan Demir

Pages : 1-21

Doi:10.51290/dpusbe.1578196

View : 274 | Download : 171

Publication Date : 2025-07-20

Article Type : Research Paper

Abstract :İttihat ve Terakki Partisi’nin 1908-1918 yılları arasındaki iktidarında Mehmed Cavid, dönemin iktisadi düşüncesini şekillendiren teorik yazıları yazmanın yanı sıra, aynı zamanda dönemin iktisadi politikalarını şekillendiren bürokratlardan biri olmuştur. Bu anlamda kendisi İttihat ve Terakki Partisi’nin ekonomi alanındaki yetkili tek kişisidir denilebilir. Mehmed Cavid, liberal düşüncenin koyu bir temsilcisi olarak Osmanlı iktisadi politikalarının liberalizm doğrultusunda şekillenmesine çalışmıştır. Osmanlı Devleti’nin uluslararası iş bölümü doğrultusunda tarım sektörüne önem vermesini savunmuş ve uluslararası sermaye kuruluşlarıyla uyumlu bir iktisadi siyasetin sürdürülmesini önermiştir. Mehmed Cavid, 1908-1918 döneminde Osmanlı Meclis-i Mebusan’da milletvekilliği görevinde bulunmuş ve dört kez kabinede Maliye Bakanı olarak görev almıştır. Meclis-i Mebusan nutuklarında Osmanlı ekonomisi için çözüm olarak liberal iktisat düşüncesini göstermiştir. Mehmed Cavid, 1899’da dört cilt olan İlm-i İktisad adlı kitabı yayımlamış ve Servet-i Fünun, Ulum-ı İktisadiye ve İçtimaiye Mecmuası, Musavver ve Muhit, İkdam, Tanin ve Sabah gibi süreli yayınlarında yazıları çıkmıştır. Kitap ve gazete yazılarında da Osmanlı ekonomisinin sorunlarına değinmiş ve çözüm olarak liberal politikaları önermiştir. Bu çalışmada Mehmed Cavid’in kitapları, gazete ve dergilerde yer alan yazıları ve Meclisi Mebusan’daki nutukları doğrultusunda iktisadi anlayışı incelenmiştir.
Keywords : Mehmed Cavid, Liberalizm, Osmanlı Devleti, İktisadi politikalar, Tarımsal kalkınma

ORIGINAL ARTICLE URL