Türkiye’de Siyasi Parti Kurumsallaşmasının Yapısal Analizi: 1961-2023 Genel Seçim Dönemlerinde İdeal Katılım, Kolektif Temsil ve Temsilde Adalet Düzeyi

Authors : Taylan Can Doğanay

Pages : 10-120

Doi:10.51290/dpusbe.1631119

View : 83 | Download : 79

Publication Date : 2025-07-20

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmanın amacı 1961-2023 yılları arasında Türkiye’de gerçekleştirilen genel seçimleri konu edinerek siyasi parti kurumsallaşma düzeyini yapısal bağlamda analiz etmektir. Araştırmada ilk olarak genel seçimlerin katılım oranları, partilerin oy oranları ve parlamentoda partilerin sandalye oranları parametrik analiz ve orantısızlık endeksi üzerinden işlenmekte; elde edilen bulgularla Türkiye’de parti kurumsallaşmasının yapısal analizi, ideal katılım, kollektif temsiliyet ve temsilde adalet faktörlerinin incelenmesi, ayrıştırılması ve tekrar bir araya getirilmesiyle tamamlanmaktadır. Araştırma bulgularına göre Türkiye’de siyasi partilere ilişkin yasal düzenlemeler, konjonktürel ve demokratik refleksleri düşüren merkeziyetçi düzenlemelerdir; kurumsallaşmanın, partileri demokratik siyasal sistemi konsolide edebilen kurumlara dönüştürebilmesi için denge halinde düzeyli bir ilerlemeyle sürdürülmesi gerekmektedir. Çalışmanın özgünlüğü ideal katılım düzeyinin tespit edilmesi olarak görülmektedir. Araştırma bulgularına göre %72 oranının altında bir katılımın toplumun siyasal süreçlere ilgisizliğine veya tepkisine; %91 üzeri bir katılımın ise aşırı mobilizasyona işaret edebileceği ileri sürülmektedir. Kolektif temsilin ve temsilde adalet düzeyinin Gallagher Endeksi’ne göre bulgular dikkate alındığında ise 2011 sonrası yakalanan 0-0.05 aralığına yakın düzeyin sürdürülebilmesi ideal katılım oranının da gözetilmesi koşuluyla Türkiye’de demokratik siyasal sistemi konsolide edilebilmesi için pozitif bir durumdur..
Keywords : Parti kurumsallaşması, Katılım, Temsil

ORIGINAL ARTICLE URL