Siyasal Kuram ve Eleştirel Pedagojinin Kesişim Noktası: Jacques Rancière

Authors : Ömür Birler

Pages : 139-152

Doi:10.51290/dpusbe.1631236

View : 79 | Download : 80

Publication Date : 2025-07-20

Article Type : Research Paper

Abstract :Siyasal kuram geleneği Antik Yunan düşüncesinden başlayarak eğitim ve siyasal rejimler arasındaki ilişkiye ayrıcalıklı bir yer vermiş, eğitsel pratiklerin özellikle demokrasinin gelişimine nasıl katkıda bulunabileceği üzerine sayısız eseri literatüre kazandırmıştır. Benzer bir biçimde eleştirel pedagoji disiplini de bu konuya titizlikle yaklaşmış, ancak siyaset kuramından farklı olarak demokratik uygulamaların eğitim alanını nasıl geliştireceği sorusuna odaklanmıştır. Bu tematik ortaklık çerçevesinde birbirlerini gerek yöntemsel gerekse kuramsal olarak tamamlama potansiyeli apaçık olan bu iki disiplin, günümüzde dahi ayrışan akademik çevreler tarafından ele alınmaktadır. Bu çalışmanın amacı her iki alanda da geçtiğimiz yıllarda çok sayıda araştırmaya konu olan Jacques Rancière’i merkeze alarak eleştirel pedagoji alanında yürütülen tartışmaları siyaset kuramı araştırmacılarına tanıtmaktır. Bu hedef doğrultusunda çalışma öncelikle eleştirel pedagojinin eğitim-demokrasi ilişkisinde önemli yapı taşları olarak gördüğü üç düşünür olan Rousseau, Kant ve Marx’a yönelik analizlerine kısaca değinecek, Aydınlanma döneminin eğitim anlayışında açığa çıkan özgürleşme sorunsalının nasıl çelişkili bir biçimde ele alındığına odaklanacaktır. Ardından bu sorunsalın Rancière’in demokrasi kuramında nasıl tezahür ettiğine dönecek ve bu konuda eleştirel pedagoji araştırmalarının ortaya koyduğu son derece zengin literatürü analitik bir biçimde sunacaktır.
Keywords : Jacques Rancière, Eleştirel pedagoji, Demokrasi, Eşitlik, Özgürleşme

ORIGINAL ARTICLE URL