Stratejik Çevresel Değerlendirme ve Türkiye Uygulaması

Authors : Hakan Olgun

Pages : 218-232

Doi:10.51290/dpusbe.1631351

View : 75 | Download : 76

Publication Date : 2025-07-20

Article Type : Research Paper

Abstract :İnsan faaliyetlerinin çevre üzerindeki olumsuz etkilerini ortadan kaldırmak yahut minimize etmek için kullanılan en etkili çevre politikası araçlarından biri ‘çevresel etki değerlendirmesi’dir (ÇED). Uzunca bir süredir dünyanın pek çok ülkesinde uygulanan bu yöntem, gerçekleştirilecek ‘projelerin’ çevreye olası etkilerinin önceden belirlendiği, bu etkileri en aza indirecek tedbirlerin alındığı ve tüm bu değerlendirmelerin raporlandığı bir süreci içermektedir. Ancak ‘çevresel etki değerlendirmesi’nin yalnızca proje düzeyindeki faaliyetler için söz konusu olması onun zayıf yanını oluşturmaktadır. Bu nedenle, çevre korumanın sadece projeler düzeyinde değil, politikalar, planlar ve programlar düzeyinde de ele alınması ve böylece bütüncül bir çevre koruma anlayışının hayata geçirilmesi gerektiği düşüncesi, ‘stratejik çevresel değerlendirme’ (SÇD) yaklaşımının doğmasına yol açmıştır. Türkiye’de ise SÇD Yönetmeliği 2017’de yürürlüğe konmuştur. İşte, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın konuya ilişkin olarak yayımladığı dokümanlar da dâhil olmak üzere, esasen literatür taramasına dayanan bu çalışma, ilgili Yönetmelik uyarınca hayata geçirilen SÇD uygulamalarının izini sürmektedir. Bu bağlamda bugüne kadar çeşitli sektörlerde elliye yakın planın SÇD’ye konu olduğu görülmektedir. Bu uygulamalar vasıtasıyla mevcut ÇED uygulamalarının eksiklerinin giderilmesi, her iki enstrümanın birbirini tamamlayarak daha kapsamlı bir çevre korumanın sağlanması ve çevre korumanın ‘projelerin’ ötesinde ‘plan ve programlar’ gibi daha üst ölçekte ele alınması mümkün olmaktadır.
Keywords : Stratejik çevresel değerlendirme, Çevresel etki değerlendirmesi, Sürdürülebilirlik, Türkiye

ORIGINAL ARTICLE URL