İlm-i Menâzır’ın Tarihsel Seyrinde Yeni Bir Evre: Kütâhî'de Geometrik Optik ve Yakıcı Aynalar

Authors : Sena Aydın

Pages : 83-97

Doi:10.51290/dpusbe.1755994

View : 68 | Download : 95

Publication Date : 2025-11-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Kütâhî’nin Ferâidu’l-funûn adlı ansiklopedik eserindeki ilm-i menâzır ve yakıcı aynalar bölümlerini İslam optik geleneğindeki yeri bağlamında değerlendirir. Kütâhî, eserinde Öklid’in 64 geometrik önermesini hem şekil hem de açıklamalarla istinsah ederken görsel algının perspektif kuralları çerçevesinde nasıl şekillendiğini inceler. Öklid’in optik yazım geleneğinin İslam düşünce tarihinde izlediği seyir çözümlenerek hem önermelerin istinsah edilmesi hem de geometrik optik yazım formu çeşitli bilginlerin eserleriyle örneklendirilir. Ayrıca Kütâhî’nin yakıcı aynalarla ilgili açıklamaları İslam dünyasında yakıcı aynalar yazım geleneği bağlamında irdelenir. Böylece Öklid önermelerinin ve yakıcı aynalar bilgisinin 18. yüzyıl Osmanlı düşünce dünyasındaki dolaşımına işaret edilir.
Keywords : Kütâhî, Öklid önermeleri, Yakıcı aynalar, Ferâidu’l-funûn, Osmanlı optik tarihi

ORIGINAL ARTICLE URL