Budapeşte Nüshalı Tezkeretü’l-Evliyâ ’da Arkaik (Eskicil) Ögeler

Home Page
About
Submit A Journal
Submit A Conference
Submit Paper/Book
- Submit a Preprint
- Submit a Book
Contact

Edebi Eleştiri Dergisi
Cilt: 9 Sayı: 2
Budapeşte Nüshalı Tezkeretü’l-Evliyâ ’da Arkaik (Eskicil) Ögeler

Budapeşte Nüshalı Tezkeretü’l-Evliyâ ’da Arkaik (Eskicil) Ögeler

Pages : 283-313

View : 140 | Download : 197

Publication Date : 2025-10-27

Article Type : Research Paper

Abstract :Türkoloji literatüründe eski bir yazı dilinden yeni bir yazı diline geçişte ağırlıklı olarak söz varlığı düzeyinde görülen eskilikleri vurgulayan arkaik (eskicil) ögeler terimi, Türk dilinin tartışmalı konularından biridir. Çeşitli araştırmacılarca eski, eskil biçim, arkaiklik, arkaizm, eskicilik, eski (arkaik) unsur, eski (arkaik) sözcüklerler, arkaik ve saklantı kavramlarıyla ifade edilen arkaik (eskicil) ögeler, birçok doküman analizine konu olan bir sahadır. Eldeki çalışma, Eski Batı Türkçesinin XIV. yüzyıl tarihli metinlerinden Tezkeretü’l-Evliya’nın Budapeşte nüshası içerişinde yer alan arkaik (eskicil) öge kategorisindeki söz varlığı üzerine değerlendirmelerden oluşmaktadır. Budapeşte nüshalı Tezkeretü’l-Evliya metninin söz varlığı incelendiğinde Doğu Türkçesine ait leksikal unsurları bünyesinde barındırdığı görülmektedir. Bu doğrultuda, eldeki çalışma doküman analizi yöntemiyle Budapeşte nüshalı Tezkeretü’l-Evliya metninde yer alan Doğu Türkçesine ait leksikal unsurlara dayalı dilsel bir inceleme niteliğindedir. Çalışmada öncelikle arkaik (eskicil) öge olduğu düşünülen sözcük madde başı yapılıp anlamlandırılmış, devamında sözcüğün metinde geçtiği tanıklara yer verilerek ilgili sözcük Orhon Türkçesi başta olmak üzere tarihî dönemlerdeki karşılıkları, geçirdiği değişim ve düşmeler gösterilmiştir. Ayrıca Derleme Sözlüğü tanıklığında Eski Batı Türkçesinin günümüz temsilcilerinden Türkiye Türkçesi ve ağızlarına da yer verilerek sözcüğün geçmişten günümüze doğru gelişimine de yer verimiştir.
Keywords : Tezkeretü’l-Evliya, Arkaik, Leksikoloji, Söz Varlığı, Eski Anadolu Türkçesi

ORIGINAL ARTICLE URL

* There may have been changes in the journal, article,conference, book, preprint etc. informations. Therefore, it would be appropriate to follow the information on the official page of the source. The information here is shared for informational purposes. IAD is not responsible for incorrect or missing information.