Konya Şehri ve Çevresinde Arazi Kullanımının Yüzey Sıcaklığı Dağılışı ve Yüzey Isı Adası Oluşumu Üzerindeki Etkisi

Authors : Yasin Furkan Şenlik, İhsan Çiçek

Pages : 397-421

Doi:10.51800/ecd.1722261

View : 140 | Download : 202

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Büyük kentlerde nüfustaki artış ve hızlı şehirleşme süreciyle birlikte arazi örtüsü de hızla değişmektedir. Bu değişim beraberinde bazı sorunlar yaşanmasına neden olmaktadır. Şehirler çevresindeki kırsal alanlara göre hava kalitesi, sıcaklık ve yağış bakımından farklılık göstermektedir. Tarım, turizm ve sanayi açısından Türkiye’nin önemli kentleri arasında yer alan Konya’da bu tür farklılıkların görüldüğü bir sahadır. AQUA uydusunun 2003-2024 yılları arasına ait gece ve gündüz yüzey sıcaklıklarının kullanıldığı bu çalışmada Konya şehir merkezi ve yakın çevresi ele alınmıştır. Step alanına kurulmuş kent gündüz çevresindeki kırsal sahaya kıyasla daha düşük sıcaklıklara sahiptir. Gece ise geç soğuyan şehir çevresine göre daha sıcaktır ve pozitif yüzey ısı adası belirmektedir. Mann-Kendall eğilim analizine göre geceleri zaten sıcak olan şehir merkezi giderek daha fazla ısınmaktadır. Geceleri en sıcak yüzeyler yerleşim alanı ile sanayi ve ticaret alanlarıdır. Gündüzleri ise soğuk dönemde sulu tarım arazileri en sıcak yüzeylerken sıcak dönemde bağ ve bahçeler ayrıca mera alanları en sıcak yüzeylerdir. Hava sıcaklıkları gündüzleri soğuk dönemde yüzey sıcaklıklarından yüksek iken sıcak dönemde bu durum tam tersidir. Geceleri şehir merkezinde yerleşim yoğunluğunun fazla olduğu mahalleler en sıcak alanlardır. Gündüzleri ise sanayi bölgesi olan ve mahalle sınırlarında çıplak arazilerin ve kuru tarım arazilerinin bulunduğu mahalleler en sıcak sahalar olmuştur. Bitki örtüsünün daha yoğun olduğu mahalleler ise en soğuk mahalleler olarak belirmiştir. Şehir ikliminin daha yaşanabilir bir hale gelebilmesi için yeşil ve mavi alanların arttırılması, şehir planlamalarında bu konunun da göz önünde bulundurulması gerekmektedir.
Keywords : Yüzey sıcaklığı, Arazi örtüsü, Yüzey ısı adası, Mann-Kendall, MODIS

ORIGINAL ARTICLE URL