Kazananlar ve Kaybedenler: Türkiye'de İllerin Nüfus Sıralaması Değişimi (1990-2024)

Authors : Mustafa Yakar

Pages : 271-284

Doi:10.51800/ecd.1753760

View : 134 | Download : 385

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Nüfus sıralaması değişimleri, sadece demografik süreçlerin değil; aynı zamanda iller arası göç, doğurganlık farklılıklarının mekânsal varyasyonları yanında iller arası sosyo-ekonomik gelişmişlik farklılıklarından da etkilenen çok bileşenli bir yapıda şekillenir. Bu araştırmada, 1990–2024 yılları arasında Türkiye’deki 81 ilin nüfus büyüklüklerine göre sıralamalarındaki değişimler analiz edilmektedir. Çalışmada illerin mutlak nüfus artışlarından ziyade, göreli sıralama değişimleri odak noktası yapılmış ve bu doğrultuda “kazananlar” (sırası artanlar), “kaybedenler” (sırası düşenler) ve “ne kaybedip ne de kazananlar” (sırasını koruyanlar) olmak üzere üç kategori belirlenmiştir. İllerdeki bu eğilimleri belirlemek için sıralama grafiği (bump chart) kullanılmış ve illerin 10’ar yıllık dönemlerdeki sıralama değişimleri görselleştirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, 1990–2024 arasında 33 ilin sırası artarken, 40 ilin sırası düşmüş ve sadece 8 ilin sıralamasında değişim olmamıştır. Sıralama değişimi ile nüfus artışı arasında anlamlı bir ilişki olmakla birlikte, bu ilişkinin birebir örtüşmediği görülmüştür. Araştırmada, nüfus sıralaması verisinin rekabetçilik ve bölgesel eşitsizliklerin mekânsal analizi için önemli bir gösterge olabileceği ileri sürülmektedir. Ayrıca, bu verinin gelişmişlik farklılıklarının izlenmesi ve yeni araştırmalara zemin oluşturması açısından işlevsel bir potansiyele sahip olduğu vurgulanmaktadır.
Keywords : Nüfus sıralaması değişimi, Sıralama grafiği, Bölgesel rekabet ve eşitsizlik, İller, Türkiye

ORIGINAL ARTICLE URL