Sanrısal Parazitoz Tanı ve Tedavisinde Güncel Gelişmeler: Bir Gözden Geçirme

Authors : Yusuf İslam Eren, Çiçek Hocaoğlu

Pages : 161-174

Doi:10.33713/egetbd.1811048

View : 68 | Download : 56

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Review Paper

Abstract :Sanrısal parazitoz (SP), bireyin deri ya da mukozalarında parazit, böcek veya benzeri organizmaların bulunduğuna dair sarsılmaz inançla karakterize, nadir ancak klinik açıdan oldukça karmaşık bir psikotik bozukluktur. Hastalık genellikle yoğun kaşıntı, dokunsal halüsinasyonlar ve “kibrit kutusu işareti” olarak tanımlanan sahte kanıt sunumlarıyla ortaya çıkar. Hastaların dermatoloji ve enfeksiyon hastalıkları gibi branşlara tekrarlayan başvurularda bulunması, buna karşın psikiyatrik değerlendirmeyi reddetmesi tanıda gecikmeye ve sekonder cilt lezyonları, işlev kaybı ve sosyal izolasyon gibi ciddi sonuçlara yol açabilir. SP çoğunlukla ileri yaşta ve özellikle kadınlarda görülür; bazı olgularda paylaşılan sanrısal bozukluk (folie à deux) şeklinde de seyredebilir. Primer SP’de altta yatan bir psikiyatrik ya da organik neden bulunmazken, sekonder form depresyon, demans, Parkinson hastalığı, madde kullanımı ve bazı ilaçlarla ilişkilidir. Etiyopatogenezde dopaminerjik sistemde bozulma ve somatik uyaranların yanlış yorumlanması önemli rol oynar. Tanı, gerçek paraziter enfestasyonların dışlanması ve psikiyatrik değerlendirmenin birlikte yürütülmesiyle konur. Tedavide ikinci kuşak antipsikotikler (risperidon, aripiprazol, olanzapin) ön plandadır; Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) tedaviye uyumu ve içgörüyü artırabilir. Multidisipliner yaklaşım, empatik iletişim ve güvene dayalı terapötik ilişki, SP yönetiminin temelini oluşturur. Bu derleme, klinik zorlukları ve güncel tanı-tedavi stratejilerini özetleyerek sağlık profesyonellerine bütüncül bir bakış açısı sunmayı amaçlamaktadır.
Keywords : Antipsikotik ajanlar, Morgellon hastalığı, paylaşılan paranoid bozukluk, sanrısal parazitoz

ORIGINAL ARTICLE URL