Hemşirelik Öğrencilerinde Farkındalıkla Yeme ve Bilinçli Beslenme Eğitiminin Gıda ve Beslenme Okuryazarlığı ve Yeme Farkındalığı Üzerine Etkisi

Authors : Gülsüm Zekiye Tuncer, Sena Yiğen
Pages : 469-480
Doi:10.53490/egehemsire.1494439
View : 122 | Download : 204
Publication Date : 2025-12-25
Article Type : Research Paper
Abstract :Hemşirelik Öğrencilerine Farkındalıkla Yeme ve Bilinçli Beslenme eğitiminin Gıda ve Beslenme Okuryazarlığı ve Yeme Farkındalığı Üzerine Etkisi ÖZ Amaç: Araştırmanın amacı Gıda ve beslenme okuryazarlığı sınırlı ve yetersiz düzeyde olan hemşirelik birinci sınıf öğrencilerinin bilinçli beslenme ve farkındalıkla yeme eğitiminin gıda ve beslenme okuryazarlığı ve yeme farkındalığı üzerine etkisinin incelenmesidir. Yöntem: Bu çalışma iki aşamadan oluşmaktadır: Birinci aşama tanımlayıcı kesitsel tasarımda, ikinci aşama ise kontrol grubu olmayan yarı deneysel ön test-son test-izlem modeliyle gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmanın verileri Aralık 2023 - Ocak 2024 tarihleri arasında toplanmıştır. Birinci aşamada 172 birinci sınıf hemşirelik öğrencisi yer almıştır. İkinci aşamada ise gıda okuryazarlık düzeyi sınırlı ve yetersiz olan 45 öğrenci yer almıştır. Veriler, Yeme Farkındalığı Ölçeği (YFÖ) ve Gıda ve Beslenme Okuryazarlığı Ölçeği (GBOY) ile toplanmıştır. İkinci aşamada Bilinçli Yeme ve Bilinçli Beslenme Eğitimi uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmanın ilk aşamasında hemşirelik öğrencilerinin YFÖ ortalaması 3.18 ± .45 olduğu, GBOY Bilgi alt boyut puan ortalamasının 10.27 ± 2.72 olduğu ve %39.5’inin mükemmel düzeyde olduğu; GBOY Tutum alt boyut puan ortalamasının 47.85 ± 6.89 olduğu ve %41.85’inin sınırlı düzeyde olduğu; GBOY Davranış alt boyut puan ortalamasının 29.44 ± 5.27 olduğu ve %51.7’sinin sınırlı düzeyde olduğu görülmüştür. Çalışmanın ikinci aşamasında MEQ ortalaması eğitim öncesi ön testinin, son test ve birinci ay arasındaki ölçümlerine göre düşük olduğu görülmüştür (λ=11.207, p<0.05). Ayrıca GBOY Bilgi ve Davranış ortalamaları eğitim öncesi ön testinin, son test ve birinci ay arasındaki ölçümlerine göre düşük olduğu görülmüştür (λ=8.990, p<0.05), (λ=20.703, p<0.05). Sonuç: Kısa süreli bilinçli yeme ve bilinçli beslenme eğitimi, birinci sınıf hemşirelik öğrencilerinin tutum ve davranışları da dahil olmak üzere gıda ve beslenme okuryazarlığını geliştirebilir. Anahtar Sözcükler: Bilinçli yeme, beslenme okuryazarlığı, beslenme eğitimi, hemşirelik öğrencisi. Destekleyen kurumlar: TUBİTAK Kaynaklar 1. Ahmadpour, M., Omidvar, N., Doustmohammadian, A., Rahimiforoushani, A., & Shakibazadeh, E. (2020). Children food and nutrition literacy-a new challenge in daily health and life, the new solution: Using intervention mapping model through a mixed methods protocol. Journal of Medicine and Life, 13(2), 175. 2. Aktaş, N., & Özdoğan, Y. (2016). Gıda Ve Beslenme Okuryazarlığı. Harran Tarım Ve Gıda Bilimleri Dergisi, 20(2), 146-153. 3. Altaş, Z. M., Save, D., Bayram, S., Ladikli, Ş. B., Soğukpınar, T., Domruk, Ö. F., & Cihanyurdu, C. (2022). Üniversite Öğrencilerinde Algılanan Stres Düzeyi ile Yeme Farkındalığı Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi. Kocaeli Tıp Dergisi, 11(2), 26-34. 4. Bahramfard, T., Salehi, S. O., Toori, M. A., Pourmahmoudi, A., Jowshan, M., Parvin, S., ... & Malekzadeh, J. (2020). Nutritional literacy status and its related factors in students of Yasuj University of Medical Sciences. Nutrición Clínica y Dietética Hospitalaria, 40(4), 55-62. 5. Barnes, V. A., & Kristeller, J. L. (2016). Impact of mindfulness-based eating awareness on diet and exercise habits in adolescents. International journal of complementary & alternative medicine, 3(2), 70. 6. Başkale, H., Çetinkaya, B., & Demiral, Ü. Social Appearance Anxiety and Mindful Eating in Nursing Students. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 8(2), 307-315. 7. Carbone, E. T., & Zoellner, J. M. (2012). Nutrition and health literacy: a systematic review to inform nutrition research and practice. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, 112(2), 254-265. 8. Cebioğlu, İ. K., Bilgin, G. D., Kavsara, H. K., Koyuncu, A. G., Sarioğlu, A., Aydin, S., & Keküllüoğlu, M. (2022). Food addiction among university students: The effect of mindful eating. Appetite, 177, 106133. 9. Chepulis, L. M., & Mearns, G. J. (2015). Evaluation of the nutritional knowledge of undergraduate nursing students. Journal of Nursing Education, 54(9), S103-S106. 10. Choi, S. H., & Lee, H. (2020). Associations of mindful eating with dietary intake pattern, occupational stress, and mental well‐being among clinical nurses. Perspectives in psychiatric care, 56(2). 11. Coppoolse, H. L., Seidell, J. C., & Dijkstra, S. C. (2020). Impact of nutrition education on nutritional knowledge and intentions towards nutritional counselling in Dutch medical students: an intervention study. BMJ open, 10(4), e034377. 12. Demir Özdenk, G. (2021). Geç dönem adolesanların gıda ve beslenme okuryazarlığı düzeylerini saptamaya yönelik yeni bir ölçek geliştirme: gıda ve beslenme okuryazarlığı ölçeği-geçerlik ve güvenirlik çalışması. Doctoral Dissertation. İnönü Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü 13. Dohle, S., Diel, K., & Hofmann, W. (2018). Executive functions and the self-regulation of eating behavior: A review. Appetite, 124, 4-9. 14. Ebrahim Essa, H. A. E. G., Abo-Elyazeed, S. M., & Abdelaty Hassan, L. A. (2020). Eating disorders among female university students and its\\\' relation with their body attitudes and mindful eating. Tanta Scientific Nursing Journal, 19(1), 8-32. 15. Gao, T., Duan, Y., Qi, Q., Mo, G., Han, S., Liu, H. ve Zhang, M. (2023). Beslenme okuryazarlığı, Çin\\\'in Bengbu kentindeki üniversite öğrencileri arasında demografik özelliklere göre farklılık gösteriyor. Halk Sağlığında Sınırlar , 11 , 1113211. 16. Giannopoulou, I., Kotopoulea-Nikolaidi, M., Daskou, S., Martyn, K., & Patel, A. (2020). Mindfulness in eating is inversely related to binge eating and mood disturbances in university students in health-related disciplines. Nutrients, 12(2), 396. 17. Hamurcu, P., & Taş, D. (2022). Sağlık Çalışanlarında Yeme Farkındalığı Düzeyinin Belirlenmesi: Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları Eğitim Araştırma Hastanesi Örneği. Batı Karadeniz Tıp Dergisi, 6(1), 96-105. 18. Johnson, F., Pratt, M., & Wardle, J. (2012). Dietary restraint and self-regulation in eating behavior. International journal of obesity, 36(5), 665-674. 19. Kes, D., & Can Çicek, S. (2021). Mindful eating, obesity, and risk of type 2 diabetes in university students: A cross‐sectional study. In Nursing Forum 56(3), 483-489. 20. Kılıç, G., Samar, B. Ş., Akkuş, K., & Sütcü, G. S. T. (2022). Beden Kitle İndeksindeki Artış ile Yeme Farkındalığı, Problem Çözme Becerileri ve Duygudurum Belirtileri Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi. Psikoloji Çalışmaları, 42(3), 611-642. 21. Knol, L. L., & Lawrence, J. C. (2020). Eat like a chef: a mindful eating intervention for health care providers. Journal of nutrition education and behavior, 52(7), 719-725. 22. Köse, G., & Çıplak, E. (2020). Mindful eating questionnaired: eating control, emotional eating and conscious nutrition trio. Progress in Nutrition 22(2). 23. Köse, G., & Tayfur, M. (2021). BMI, physical activity, sleep quality, eating attitudes, emotions: which one is affected by mindful eating?. Progress in Nutrition 23(1). 24. Köse, G., Tayfur, M., Birincioğlu, İ., & Dönmez, A. (2016). Yeme farkındalığı ölçeği’ni Türkçeye uyarlama çalışması. Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi, 3(1), 125-134. 25. Krause C.G., Beer-Borst S., Sommerhalder K., Hayoz S., Abel, T. (2018) A short food literacy questionnaire (SFLQ) for adults: Findings from a Swiss validation study. Appetite, 120; 275-280. 26. Lai, I. J., Chang, L. C., Lee, C. K., & Liao, L. L. (2023). Preliminary evaluation of a scenario-based nutrition literacy online programme for college students: a pilot study. Public Health Nutrition, 26(12), 3190-3201. 27. Lattimore, P. (2020). Mindfulness-based emotional eating awareness training: taking the emotional out of eating. Eating and Weight Disorders-Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity, 25, 649-657. 28. Livne, N. (2019). Need for nutrition education in health professional programs: A review of the literature. Internet Journal of Allied Health Sciences and Practice, 17(1), 5. 29. Loui-Tang, C. (2019). Evaluating Mindful Eating Mobile Application in College Students (Doctoral dissertation, The University of Arizona). 30. MacDonald, H. Z. (2021). Associations of five facets of mindfulness with self-regulation in college students. Psychological reports, 124(3), 1202-1219. 31. Mearns, G. J., Chepulis, L., Britnell, S., & Skinner, K. (2017). Health and nutritional literacy of New Zealand nursing students. Journal of Nursing Education, 56(1), 43-48. 32. Mengi Çelik, Ö., & Semerci, R. (2022). Evaluation of nutrition literacy and nutrition knowledge level in nursing students: a study from Turkey. BMC nursing, 21(1), 359. 33. Mostafazadeh, P., Jafari, M. J., Mojebi, M. R., Nemati-Vakilabad, R., & Mirzaei, A. (2024). Assessing the relationship between nutrition literacy and eating behaviors among nursing students: a cross-sectional study. BMC Public Health, 24(1), 18. 34. Omiwole, M., Richardson, C., Huniewicz, P., Dettmer, E., & Paslakis, G. (2019). Review of mindfulness-related interventions to modify eating behaviors in adolescents. Nutrients, 11(12), 2917. 35. Román, N., & Urbán, R. (2019). Mindful awareness or self-regulation in eating: an investigation into the underlying dimensions of mindful eating. Mindfulness, 10, 2110-2120. 36. Seguias, L., & Tapper, K. (2022). A randomized controlled trial examining the effects of mindful eating and eating without distractions on food intake over a three-day period. Nutrients, 14(5), 1043. 37. Shea, A., Brophy, L., Nininger, J., Abbott, M., & Wilson, L. (2021). Nutrition integration across the nursing curriculum: a novel teaching model within a pre-licensure program. Journal of Professional Nursing, 37(6), 1162-1166. 38. Shomaker, L. B., Berman, Z., Burke, M., Annameier, S. K., Pivarunas, B., Sanchez, N., ... & Lucas-Thompson, R. (2019). Mindfulness-based group intervention in adolescents at-risk for excess weight gain: A randomized controlled pilot study. Appetite, 140, 213-222. 39. Stefano, M., Marco, S., Daniela, C., Fanny, S., Geoffrey, A., Beatrice, M., ... & Piredda, M. (2023). Nutritional knowledge of nursing students: A systematic literature review. Nurse Education Today, 105826. 40. Sümen, A., & Evgin, D. (2023). Hemşirelik ve çocuk gelişimi bölümü öğrencilerine verilen beslenme eğitiminin beslenmeye ilişkin bilgi ve okuryazarlık düzeylerine etkisi: bir müdahale çalışması. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi, 11(2), 1480-1498. 41. Topan, A., Ayyıldız, T. K., Seval, M., Kurt, A., & Top, F. Ü. (2021). The relationship between mindful eating, body mass index and physical activity in nursing students–a cross-sectional study. European Journal of Clinical and Experimental Medicine, (3), 233-240. 42. Truman, E., Lane, D., Elliott, C. (2017) Defining food literacy: A scoping review. Appetite, 116: 365-371. 43. Velardo S. (2017) Nutrition Literacy for the Health Literate. J Nutr Educ Behav. 49:183 44. Yassıbaş, E., & Yeşildemir, Ö. (2022). Evaluation of the Relationship Between Depression, Emotional Appetite, and Mindful Eating in University Students. Beslenme ve Diyet Dergisi, 50(2), 56-65. 45. Yıldırım, M., Kızıltan, G., & Ok, M. A. (2021). Beslenme Okuryazarlığı Nedir?. Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi-Büsbid, 6. 46. Yu, J., Song, P., Zhang, Y., & Wei, Z. (2020). Effects of mindfulness-based intervention on the treatment of problematic eating behaviors: a systematic review. The Journal of Alternative and Complementary Medicine, 26(8), 666-679. 47. Zaghamir, D. E. F., & Ibrahim, A. M. (2023). Efficiency of an intervention study on nursing students’ knowledge and practices regarding nutrition and dietary habits. Libyan Journal of Medicine, 18(1), 2281121.
Keywords : farkındalıkla yeme, bilinçli beslenme, beslenme eğitimi, hemşirelik öğrencisi

ORIGINAL ARTICLE URL