YENİ SİNEMA DÜZLEMLERİ: BANDERSNATCH VE İNTERAKTİF SEYİR KÜLTÜRÜNÜN EVRİMİ

Authors : Oya Kocaman

Pages : 1-22

Doi:10.56075/egemiadergisi.1629194

View : 90 | Download : 126

Publication Date : 2025-10-31

Article Type : Research Paper

Abstract :1895 yılında Lumière Kardeşlerin sinematografı icat etmesiyle doğan sinema, zamanla kendi estetik dilini ve endüstriyel yapısını geliştirerek küresel bir anlatı pratiğine dönüşmüştür. 1970’lerden itibaren hızla gelişen bilgi ve iletişim teknolojileri, sinemanın üretim, dağıtım ve gösterim süreçlerini dijitalleştirmiş; 2000’li yıllarda dijital platformların yükselişiyle izleyici deneyimi bireyselleşmiş, yapay zekâ destekli algoritmaların yönlendirdiği yeni bir izleme kültürü ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda, Netflix’in 2018’de yayımladığı Black Mirror: Bandersnatch, yalnızca interaktif sinemanın bir örneği değil, aynı zamanda kullanıcı verilerini toplayarak içerik stratejileri ve algoritmik öğrenme modelleri için etik veri üretme potansiyeline sahip deneysel bir anlatı formudur. İzleyicinin yaptığı seçimler, platform için potansiyel davranışsal örüntüler yaratmakta; film hem bir hikâye hem de yapay zekâ sistemlerinin eğitilebileceği verisel bir zemin olarak işlev görmektedir. Bu çalışma, Bandersnatch yapısal bir anlatı biçimi olmanın ötesinde, etik karar sistemleriyle ilişkili bir veri kaynağı olarak analiz etmeyi amaçlamakta; izleyici katılımı, karar anları, meta-anlatı öğeleri ve algoritmik yönlendirme mekanizmaları ekseninde nitel bir çözümleme sunmaktadır. İnceleme yalnızca tek bir vaka çalışması üzerinden yürütüldüğü için bulgular bağlama özgüdür; dolayısıyla, çalışmanın genelleştirilebilirliğini sınırlasa da derinlemesine analiz için kuramsal bir çerçeve sunmaktadır.
Keywords : Bandersnatch, İnteraktif Anlatı, Yapay Zekâ, Etik Karar, Algoritmik Yönlendirme

ORIGINAL ARTICLE URL