Türkçe Geçiş ve Bağlantı İfadelerine Ait Dil İşlevleri

Authors : Gülşah Aksungur, Kemalettin Deniz

Pages : 65-93

View : 28 | Download : 15

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Türkçe Dersi Öğretim Programlarında (2019, 2024) işlev temelli bir kazanım/öğrenme çıktısı olarak yer alan “geçiş ve bağlantı ifadeleri”; kelimeleri, kelime gruplarını, önermeleri, cümleleri, paragrafları, metnin bölümlerini farklı işlevlerle bağlayarak metnin bağdaşıklığını ve tutarlılığını sağlayan ifadelerdir. Bu çalışmanın amacı; program geliştirilmesi, ders kitabı yazılması, materyal oluşturulması, ölçme ve değerlendirme süreçlerinde kullanılması amacıyla Türkçe geçiş ve bağlantı ifadeleri olarak kullanılan dil yapısı/söz varlığına ait bir dil işlevleri listesi ortaya koymaktır. Uluslararası literatürde dil işlevleri listesi için altı temel işlev esas alınmaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden bir durum deseni olan bu çalışmada alan yazın taraması ve doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır. Alan yazın taramasının ardından uzman görüşlerine başvurulmuş, uzman görüşleri doğrultusunda Türkçe geçiş ve bağlantı ifadelerine ait bir dil işlevleri listesi oluşturulmuştur. Liste, “bilgiyi araştırma ve açıklama, tutumları/duyguları araştırma ve açıklama, ikna etme, iletişim sorunlarını önleme ve telafi etme/onarma, söylemi yapılandırma işlevi” başlıkları altında 5 temel işlev, 64 alt işlevden oluşmaktadır. Bu işlev listesine göre söylemi yapılandırma işlevinde 801, tutumları/duyguları araştırma ve açıklama işlevinde 160, bilgiyi araştırma ve açıklama işlevinde 46, ikna etme işlevinde 35 ve iletişim sorunlarını önleme ve telafi etme/onarma işlevinde 15 olmak üzere toplam 1057 dil yapısı/söz varlığı tespit edilmiştir. Geçiş ve bağlantı ifadelerine ait en fazla dil yapısı/söz varlığının söylemi yapılandırma, en az ise iletişim sorunlarını önleme ve telafi etme/onarma işlevinde bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Keywords : geçiş ve bağlantı ifadeleri, dil işlevleri, bağdaşıklık ve tutarlılık

ORIGINAL ARTICLE URL