Afet Yönetimi ve Kitlesel Ölüm Olaylarında Adli Antropolojinin Rolü

Authors : Öznur Gülhan
Pages : 892-910
Doi:10.35341/afet.1680104
View : 82 | Download : 130
Publication Date : 2025-11-30
Article Type : Review Paper
Abstract :Afetler, bireyleri, toplulukları ve kurumları fiziksel, sosyal, psikolojik ve kültürel açıdan çok boyutlu biçimde etkileyen; doğa kaynaklı, teknolojik ya da insan kaynaklı yıkıcı olaylardır. Bu tür felaketlerin ardından yürütülen müdahale ve iyileştirme süreçlerinin başarısı, yalnızca hayatta kalanlara yönelik hizmetlerle sınırlı kalmayıp; yaşamını yitiren bireylerin etik, bilimsel ve kültürel değerlere uygun biçimde ele alınmasını da zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda adli antropoloji, özellikle kitlesel ölüm olaylarında insan kalıntılarının belgelenmesi, kimliklendirilmesi ve adli süreçlere delil sağlanması gibi işlevleriyle afet yönetiminde merkezi bir rol üstlenmektedir. Bu çalışmada, adli antropolojinin afet yönetimi süreçlerine katkısı; hazırlık, müdahale ve iyileştirme aşamaları ekseninde çok boyutlu biçimde ele alınmakta; Felaket Kurbanlarını Kimliklendirme sürecindeki uygulamalar, Interpol felaket kurbanlarını kimliklenirme (DVI) protokolü ve Felaket Morg Operasyonları Müdahale Ekibi (DMORT) gibi uluslararası modeller çerçevesinde değerlendirilmektedir. Ayrıca, yalnızca doğal değil; toplumsal, yönetsel ve yapısal ihmallerle şekillenen afet dinamiklerini analiz eden Afet Adli Araştırmaları (FORIN) yaklaşımı doğrultusunda, adli antropolojinin afetlerin neden-sonuç ilişkilerinin anlaşılmasındaki rolüne dikkat çekilmektedir. Çalışma, adli antropolojinin afet sonrası kolektif yas süreçlerinden toplumsal hafızanın inşasına, kültürel ritüellerin gözetilmesinden insan haklarına saygılı müdahale pratiklerine kadar uzanan çok katmanlı katkılarını tartışmakta; bu katkıların disiplinlerarası iş birlikleri, ulusal müdahale planlarına entegrasyon ve toplum temelli bilgiyle desteklenmesi gerektiğini savunmaktadır. Sonuç olarak, insan onurunu merkeze alan, kültürel duyarlılığa sahip ve etik ilkelere dayalı bütüncül bir müdahale anlayışının geliştirilmesinde adli antropolojinin kurumsal ve stratejik bir bileşen olarak değerlendirilmesinin önemi vurgulanmaktadır.
Keywords : Adli Antropoloji, Afet Yönetimi, Felaket Kurbanlarını Kimliklendirme, Kitlesel Ölüm Olayları Yönetimi

ORIGINAL ARTICLE URL