LÜTFİ Ö. AKAD’IN TAHİR İLE ZÜHRE (1952) FİLMİNİN V. PROPP'UN “MASALIN BİÇİMBİLİMİ” ESERİNDEKİ İŞLEVLERİ ÇERÇEVESİNDE ÇÖZÜMLENMESİ

Authors : Ayşegül Çilingir

Pages : 23-36

Doi:10.17753/sosekev.1566970

View : 163 | Download : 160

Publication Date : 2025-09-10

Article Type : Research Paper

Abstract :Halk hikâyeleri, toplum kültürü için önemli edebi eserlerdir. Bu hikâyeler, toplumsal kültürel değerlerinin sözlü ya da yazılı olarak gelecek nesillere aktarımını sağlar. Bu aktarım günümüzde sinema ile de gerçekleşmektedir. Sinema filmlerine uyarlanan halk hikâyeleri, gelecek nesillere aktarımda görsel, işitsel bir form sunmaktadır. Halk hikâyeleri üzerine çalışmalar yapan Rus halkbilimcisi Vladimir Propp, Rus halk masallarını inceleyerek, masalların ortak noktalarını içine alan 31 işlev belirlemiştir. Propp, bu konudaki görüşlerini Masalın Biçimbilimi adlı eserinde kapsamlı bir şekilde ortaya koymuştur. Propp’un masal analizi için belirlediği bu yapı, sinema filmlerinde de analiz için kullanılmaktadır. Halk masalları ve sinema öyküsü ilişkisinden hareketle çalışmada, Tahir ile Zühre halk hikâyesinden 1952 yılında Lütfi Ö. Akad tarafından sinemaya uyarlanan film, Propp’un eserinde yer alan 31 işlev bağlamında incelenmiştir. Akad’ın yönettiği ve bir halk hikâyesi uyarlaması olan Tahir ile Zühre filminde Propp’un Masalın Biçimbilim eserinde yer alan işlevlerin hangilerinin bulunup bulmadığının ve yer alan işlevlerin nasıl ele alındığının tespit edilmesi çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Buna göre, çalışmada incelenen Tahir ile Zühre filminde Propp’un yaklaşımındaki 31 işlevin 26’sının yer aldığı ve bu işlevlerin film öyküsünün kırılma noktalarını içerdiği tespit edilmiştir. Ayrıca Propp’un yaklaşımında yer alan 7 rol unsurunun ise 6’sının da filmde yer aldığı ve karakter tanımlamalarının bu roller üzerinden yapılandırıldığı görülmüştür.
Keywords : Film çalışmaları, Vladimir Propp, Tahir ile Zühre filmi, Lütfi Ö. Akad, Masalın biçimbilimi

ORIGINAL ARTICLE URL