MUHYİDDİN DERVİŞ’İN İʿRÂBU’L-KUR’AN İSİMLİ ESERİNDE AYNI İFADENİN FARKLI İʿRAB ŞEKİLLERİ VE MANAYA YANSIMASI (6. CİLDİ ÖZELİNDE)

Authors : Bekir Yıldırım
Pages : 37-53
Doi:10.17753/sosekev.1597993
View : 158 | Download : 144
Publication Date : 2025-09-10
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu araştırmada Suriyeli müelliflerden Muhyiddin Derviş’in İʿrâbu’l Kur’an adlı eserinde aynı ifadenin farklı iʿrab şekilleri ve manaya yansıması (6. Cildi özelinde) incelenmiştir. Çalışma müellifin eserinin 6. cildinde geçen sûrelerdeki aynı ifadenin farklı iʿrab yorumlarını kapsamaktadır. Kur’an’ın ilk ve son sûreleri ile ilgili farklı konularda çokça çalışma bulunmakta, fakat arada yer alan sûrelerle ilgili araştırmalar daha az olmaktadır. Bu nedenle özellikle eserin 6. cildinde yer alan sûreler tercih edilmiştir. Bu araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada mezkûr ciltte yer alan Rûm ve Fussilet Sûreleri ve bunların arasındaki sûrelerde geçen aynı ifadenin farklı iʿrabları tesbit edilerek örnek âyetler, konulara göre tasnif edilmiş ve tümevarımcı analize tabi tutulmuştur. Bu yöntemin kullanılmasının sebebi, adı geçen eserin 6.cildinde geçen farklı iʿrab değerlendirmeleriyle ilgili somut verileri ortaya koymak, iʿrabtaki çeşitliliği tesbit etmek ve âyetlerde oluşabilecek mana zenginliğini ortaya çıkarmaktır. Arapçayı diğer dillerden ayıran en önemli özelliklerden biri de iʿrab olgusudur. İʿrab kelamın doğru anlaşılması için cümledeki lafızların son harekesini ortaya çıkarmaktır. Cümleyi oluşturan kelimelerin son harekeleri doğru bir şekilde söylenmediğinde mana çok farklı şekiller kazanabilmektedir. Aynı konuda farklı şekilde yorumlanan iʿrab çeşitliliğini bilmek, Kur’an’ı Kerîm mealleri ve tefsirlerdeki anlama dayalı farklı yorumların anlaşılmasına yardımcı olacaktır. Araştırmada mezkûr eserdeki iʿrab çeşitliliğinin, aynı edatın farklı yorumlarıyla ilgili zuhur eden iʿrablar, cümledeki aynı yardımcı ögenin farklı değerlendirilmesiyle ortaya çıkan iʿrablar, aynı cümlenin farklı şekillerde iʿrabı şeklinde tezahür ettiği görülmüştür. Araştırmaya konu olan iʿrab ların farklı değerlendirilmeleri, anlamlar arasında köklü değişikliğe sebep olmasa da anlam çeşitliliği ve iʿrab zenginliği oluşturmaktadır.
Keywords : Arap Dili ve Belâğatı, İ’rabü’l-Kur’an, Muhyiddin Derviş, İ’rab

ORIGINAL ARTICLE URL