EKONOMİK DETERMİNİZMDEN KÜLTÜREL HEGEMONYAYA: GRAMSCI VE ALTHUSSER’DE SİYASAL KÜLTÜR-SİYASAL REJİM İLİŞKİSİ

Authors : Hıdır Doğan

Pages : 108-138

View : 61 | Download : 40

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, siyasal kültür ve siyasal rejim arasındaki etkileşimi Marksist terminoloji çerçevesinde incelemektedir. Tarihsel olarak Antik Yunan\\\'dan günümüze siyasal kültür-siyasal rejim ilişkisinin izini süren araştırma, Marksist düşünce geleneğinde bu etkileşimin nasıl kavramsallaştırıldığını eleştirel bir perspektifle ele almaktadır. Klasik Marksizm\\\'in altyapı-üstyapı ayrımı çerçevesinde kültür unsurlarını genellikle ekonomik determinizm bağlamında değerlendirdiği görülürken, yirminci yüzyılda Gramsci ve Althusser gibi düşünürlerin katkılarıyla bu anlayışın önemli bir dönüşüm geçirdiği saptanmaktadır. Gramsci\\\'nin \\\"hegemonya\\\" kavramı ile Althusser\\\'in \\\"devletin ideolojik aygıtları\\\" kavramsallaştırması, siyasal kültür unsurlarının siyasal rejimin sürdürülebilirliğindeki rolünü ve bu unsurlara ilişkin mücadele alanlarını yeniden tanımlamıştır. Karşılaştırmalı metin analizi yöntemiyle gerçekleştirilen çalışma, Marksist teorinin ekonomik determinizmini aşarak, kültürel alanın özerkliğini vurgulayan yaklaşımların gelişimini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, siyasal rejimin meşruiyetinin sağlanmasında ve sürdürülmesinde hegemonik kültürel pratiklerin işlevi açığa çıkarılmaktadır. Araştırma sonucunda, Marksist düşünce geleneğinde siyasal kültür-siyasal rejim etkileşiminin, özellikle Batı Marksizmi olarak adlandırılan çizgide, ekonomik determinizmden kültürel hegemonya analizine doğru evrildiği tespit edilmektedir. Bu evrim, günümüzde neoliberal küreselleşme, dijitalleşme ve çok-kültürlülük tartışmaları bağlamında siyasal kültür-siyasal rejim ilişkisinin anlaşılması için de analitik bir çerçeve sunmaktadır.
Keywords : Siyasal Kültür, Siyasal Rejim, Marksizm, Hegemonya, Devletin İdeolojik Aygıtları

ORIGINAL ARTICLE URL