Antik Mezopotamya’da Özel Mülkiyet

Authors : Yahya Ayyıldız

Pages : 36-50

View : 49 | Download : 45

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Review Paper

Abstract :Antik Mezopotamya’da özel mülkiyetin olmadığını varsayan tapınak ekonomisi modeli, Deimel ve Falkenstein gibi isimler tarafından savunulmuş ve ilk dönem çalışmalarda yaygın bir kabul görmüştür. Ancak hem Diakonoff hem de Gelb gibi araştırmacıların çalışmaları sonrasında antik Mezopotamya’da kamu mülkiyeti ile özel mülkiyetin bir arada bulunduğu görüşü, oldukça güçlenmiştir. Buna rağmen 19. yüzyıl oryantalizminin bir kalıntısı olarak, antik Mezopotamya’da özel mülkiyetin yokluğu iddiası, gerek Türkiye’de gerekse Batı’da yer yer dile getirilmektedir. Bu makalede özel mülkiyet kurumunun, yani eşyayı kullanma, tasarrufta bulunma ve başkasını dışlama hakkının antik Mezopotamya’da bütün boyutlarıyla var olduğu savunulmuştur. Bu iddia, aynı zamanda özel mülkiyet kurumunun antik Roma’yla başlamadığı anlamına da gelmektedir. Bu çalışmada kurumsalcı yaklaşımdan faydalanılmış ve özel mülkiyet, bir kurum olarak değerlendirilmiştir. Bununla birlikte karşılaştırmalı tarihsel yöntem izlenmiştir. Bu yönteme göre herhangi bir olgunun anlaşılması, zaman ve mekânda karşılaştırmalı olarak incelenmesine bağlıdır. Bu makalede öncelikle özel mülkiyet hakkına ilişkin kavramsal açıklamalara ve konuyla ilgili literatüre değinilmiştir. Bununla birlikte antik Mezopotamya’da özel mülkiyet hakkının varlığına yönelik kanunlar, idari mektup ve talimatlar ile satış ve kira sözleşmelerini ihtiva eden kayıtlardan hareketle söz konusu kurumun tarihî gelişimi, sınırları ve kapsamı belirlenmiştir. İncelenen dönem, MÖ üçüncü binyıldaki Erken Hanedanlar, Akkad, III. Ur ve ikinci binyılın başındaki Eski Babil’i içermektedir.
Keywords : Özel mülkiyet, antik Mezopotamya, tapınak ekonomisi, Deimel, Gelb, kurumsalcı yaklaşım

ORIGINAL ARTICLE URL