Türkiye’de Sanayi Üretim Endeksini Etkileyen Faktörlerin Analizi

Bu çalışmanın amacı seçilmiş çeşitli ekonomik değişkenlerin sanayi üretim endeksi üzerindeki etkisinin ortaya konmasıdır. Çalışmada Türkiye ekonomisi için önemli bir veri olan sanayi üretim endeks verileri (takvim ve mevsim etkisinden arındırılmış) ile seçilen diğer ekonomik değişkenler arası ilişki 1990-2021 yılları arasında incelenmiştir. Çalışmada analiz yöntemi olarak çoklu doğrusal regresyon modeli kullanılmıştır. Regresyon analizi için ilk bölümünde serilerin durağanlık durumu incelenmiştir. Burada birim kök testleri yapılmış ve 2 değişken (toplam işsizlik ve tüfe) dışında kalan diğer değişkenlerin birim kök içerdiği ve durağan olmadıkları belirlenmiştir. Bu değişkenlerin 1. dereceden farkları alındığında durağan oldukları görülmüştür. Bu aşamadan sonra regresyon analizi modelinin güvenirliliği ve geçerliliği çeşitli yollarla test edilmiştir. Burada çoklu doğrusal bağlantı, korelasyon testleri, normal dağılım, heteroskedasticity testleri yapılmış ve sonuçlar değerlendirilmiştir. Çalışmada sanayi üretim endeks verileri bağımlı değişken, net ulusal tasarruflar, enerji tüketimi, toplam işsizlik, mal ve hizmet ihracatı ve tüfe değeri ise bağımsız değişkenler olarak belirlenmiştir. Regresyon analizi sonuçlarına göre, net ulusal tasarruflar, mal ve hizmet ihracatı ve enerji tüketimi ile sanayi üretim endeksi arasında anlamlı bir ilişki bulunduğu tespit edilmiştir. Yine yapılan regresyon analizi sonuçlarına göre toplam işsizlik ve tüfe ile sanayi üretim endeksi arasında herhangi bir anlamlı ilişkinin olmadığı görülmüştür. Ayrıca çalışma, elde edilen sonuçlar doğrultusunda sanayi üretim endeksinde artış sağlanabilmesi için yapılması gerekenler konusunda önerilerde bulunmaktadır