ESKİ VAN ŞEHRİ SURLARI VE SARAY KAPISI’NIN KAZI, PROJE VE ONARIM ÇALIŞMALARI HAKKINDA BİR ARAŞTIRMA

Authors : Şahabettin ÖZTÜRK
Pages : 38-61
Doi:10.58317/eksen.1228308
View : 102 | Download : 60
Publication Date : 2023-06-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Tarihi Van Kalesi’nin güneyinde kayalıklara bitişik olan Eski Van Şehri, doğu, güney ve batıda çift sıra surlarla çevrelenmektedir. Van Kalesi, M.Ö. 900 -580 yılları arasında Urartu medeniyetine başkentlik yapmıştır. Eski Van Şehri ve Kalesi, stratejik konumundan dolayı Urartulardan sonra birçok uygarlık tarafından kullanılmıştır. 1915 yılında üç yıl Rus - Ermeni işgalinde kalan şehirde, 1917 Bolşevik Devrimi’nin ardından Çarlık Rus birliklerinin 1918‘de bölgeden çekilmesi ile çoğu yapı yakılıp yıkılmıştır. Bu tarihten sonra şehirde yaşam sona ermiş, yapılaşma günümüz Van şehrinde başlamıştır. Eski Van şehrindeki yapıları korumak amacıyla 1995 yılında başta Van Valiliği olmak üzere, çeşitli kurumlar tarafından onarım çalışmaları başlatılmıştır. Onarımı yapılan yapılardan biri de şehir surları ve Saray Kapısı’dır. Surların hangi tarihte ve kim tarafından yapıldığı bilinmemektedir. Günümüzde batıdaki surların tamamı yıkık, güney ve doğu yönündeki sur kalıntıları ise kısmen ayaktadır. Şehrin dış irtibatını sağlayan dört ana kapısı mevcuttur. Saray Kapısı’nın her iki yanında dizdar odası yer almaktadır. Saray Kapısı’nın onarım çalışmaları 2010 yılında başlamıştır. 2011’de Erciş’te meydana gelen 7,2 büyüklüğündeki depremde Saray Kapısı’nda herhangi bir hasar oluşmamıştır. Ancak Van’ın merkezinde gerçekleşen artçı 5,6 büyüklüğündeki depremde Saray Kapısı’nın kuzey beden duvarı yıkılmıştır. 2012 yılında Saray Kapısı’nın onarım çalışmaları tamamlanmıştır. Tarihi kentteki diğer mimari yapıların onarımı için ilgili tüm kurum ve kuruluşların sürekliliği olan bir çalışma programını birlikte oluşturarak eyleme dönüştürmesi zorunluluk arz etmektedir. Böylece son bir asırdır tahrip edilen ve yok olan kentteki önemli tüm mimari yapılar, bilimsel kazılarla ortaya çıkartılarak onarımları yapılacak ve bölge kültür turizmine önemli kazanımlar sağlayacaktır.
Keywords : Eski Van Şehri, Şehir Surları, Saray Kapısı, Akeolojik Kazı, Onarım

ORIGINAL ARTICLE URL