Güneş Benzeri Titreşim Yapan Evrimleşmiş Yıldızlar için Dnu- nu İlişkisi

CoRoT (2006), Kepler (2009) ve TESS (2017) uzay teleskopları sayesinde çok sayıda güneş benzeri titreşim yapan anakol ve evrimleşmiş yıldız gözlenmiştir. Bu tür titreşimleri tespit edilen anakol yıldızlarının gözlenen titreşim frekansları kullanılarak yıldızlara ait temel parametreler oldukça hassas bir şekilde belirlenmektedir. Anakol yıldızlarının kütle ve yarıçapını belirlemek için geliştirilen yöntemlere ölçeklendirme ilişkisi denmektedir. Bu ilişkilerde doğrudan gözlem frekanslarından oldukça duyarlı bir şekilde belirlenen büyük ayrılma (Dnu) ve maksimum genlikteki titreşim frekansıyla (numax) birlikte tayftan belirlenen Teff kullanılmaktadır. Bu çalışmada anakol yıldızları için geliştirilen ölçeklendirme ilişkisinde yer alan Dnu ile yıldız ortalama yoğunluğu (rho) arasındaki ilişkinin evrimleşmiş yıldızlardaki değişimi incelendi. Bunun için MESA evrim koduyla 1.00-1.60 M¤ kütle aralığında güneş kompozisyonuna sahip evrimleşmiş yıldız iç yapı modelleri yapıldı. Yapılan bu modelleri detaylı olarak incelendi. Evrimleşmiş yıldızlardaki Dnu-rho ilişkisi anakol yıldızlarına göre farklılaşmaktadır. Bu durumda hem bu ilişkinin hem de ölçeklendirme ilişkilerinin güncellenmesi gerekmektedir.