Yahya b. Hamza ve er-Râik fî tenzîhi’l-Hâlık’ta Tenzih Doktrininin Temelleri

Authors : Ayşe Kocabaş

Pages : 191-208

Doi:10.18403/emakalat.1684799

View : 31 | Download : 21

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Yahya b. Hamza (ö. 749/1348) Şiîliğin Ehl-i Sünnet’e en yakın kolu olan Zeydiyye’nin önde gelen imamlarından olup Zeydiyye mezhebinin tarihinde önemli bir yere sahiptir. Özgün yorum ve değerlendirmeleriyle dikkat çekmekle birlikte temel kelamî konularda Zeydiyye mezhebinin genel çizgisine uygun şekilde Mu‘tezile’ye yakın görüşler benimsemiştir. Nitekim bazı alimlere göre o mutlak müçtehiddir. Onun özellikle tekfir gibi hassas konularda Ehl-i Sünnet’in yaklaşımına benzer bir ihtiyat ve temkin tutumu göze çarpmaktadır. Çeşitli alanlarda yüzü aşkın eseri bulunan üretken ve “ansiklopedik” bir âlim olan Yahya b. Hamza’nın er-Râik fî tenzîhi’l-Hâlik adlı eseri, Zeydiyye mezhe-bindeki kelamî düşüncenin temel kaynaklarından kabul edilmekte olup, özellikle tenzih anlayışına dair müstakil bir çalışma olması bakımından özgün ve önemli bir eserdir. Eserinde müellif Allah’ın hem cisim ve araz olmaktan, hem de cisim ve araz olmayı gerektiren bir cihet veya mekânda bulunmak, bir mekâna hulûl etmek, bir varlığa mahal olmak, acı veya haz duymaktan münezzeh olduğunu aklî ve naklî delillerle ortaya koymuştur. Müellifin, Allah’ın sıfatları konusunda mutedil çizgiyi temsil ettiğini düşündüklerini eserinde Münezzihe diye terimleştirmesi dikkat çeken hususlardandır.
Keywords : Kelam, Zeydiyye, Tenzih, Yahya b. Hamza, er-Râik fi tenzîhi’l-Hâlik

ORIGINAL ARTICLE URL