İranlı Molla Ali Ekber Mehdîpûr’un Türkiye’deki Faaliyetleri ve Türkiye İslâmcılarıyla Etkileşimleri

Authors : Muhammed Usame Karadeniz

Pages : 405-423

Doi:10.18403/emakalat.1779869

View : 283 | Download : 160

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :1945 yılında İran’ın Tebriz kentinde doğan Hüccetü’l-İslâm Ali Ekber Mehdîpûr, dinî eğitimini İran’da tamamladıktan sonra 1975-1980 yılları arasında, özellikle İstanbul’daki Vâlide Han İranlılar Mescidi’nde, Ca‘ferî mezhebine mensup Şiî topluluklara yönelik dinî rehberlik faaliyetlerinde bulunmuştur. Bu süreçte, kurucuları arasında yer aldığı Zaman Yayınları aracılığıyla Türkçe kaleme aldığı kitap, broşür ve çeşitli yayınlar sayesinde Türkiye’deki Ca‘ferî kimliğinin kamusal görünürlüğünün artmasına belirgin katkılar sağlamıştır. Ayrıca Türkiye’nin farklı şehirlerinde düzenlediği konferanslar ve verdiği vaazlarla toplum nezdinde geniş bir etki alanı oluşturmuştur. 1979 yılı Şubat ayında Ayetullah Humeyni (1902-1989) öncülüğünde gerçekleşen İran Devrimi, Mehdîpûr’un Türkiye kamuoyundaki tanınırlığını artırmış; devrime dair açıklamaları ve dönemin İslâmcı çevreleriyle kurduğu ilişkiler aracılığıyla onu kamusal alanda daha belirgin bir figür haline getirmiştir. Bu bağlamda, Türkiye’de devrim yanlısı grupların geliştirdiği yakın temaslar ve üstlendiği aktif rol, 12 Eylül 1980 askerî darbesinin ardından kendisi hakkında adli süreçlerin başlatılmasına neden olmuştur. Aleyhine çıkarılan yakalama ve idam kararı neticesinde Türkiye’den ayrılmak zorunda kalan Mehdîpûr, günümüzde İran’ın Kum kentinde ilmî faaliyetlerine devam etmektedir. Kendisi, yürüttüğü bu bilimsel çalışmalarda o dönemdeki tecrübelerine ve Türkiye’deki faaliyetlerine sıkça atıfta bulunarak, Türkiye bağlamındaki Şiî dinî kimliği ve söyleminin oluşumuna önemli bir katkı sunmaktadır.
Keywords : İslam Mezhepleri Tarihi, Ali Ekber Mehdîpûr, Vâlide Han İranlılar Mescidi, İran Devrimi, İslâmcılık

ORIGINAL ARTICLE URL