Malatya’da (Türkiye) Doğal Olarak Yetişen Alıç Genotiplerinin Bazı Morfolojik Özellikler Bakımından Değerlendirilmesi

Authors : Hasan Pinar, Akgül Taş, Erdal Döndaş

Pages : 20-29

Doi:10.55257/ethabd.1612826

View : 58 | Download : 142

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada, 2024 yılında Türkiye\\\'nin Malatya ili Doğanşehir ilçesinde doğal olarak yetişen alıç (Crataegus spp.) genotiplerinin bazı morfolojik özellikleri belirlenmiştir. UPOV kriterlerine göre yapılan gözlemlerden genotiplerin ‘dikenlilik’ parametresi incelendiğinde, mevcut 33 genotipten sadece bir genotip (44AL07) dışında tüm genotiplerin dikenli özellikte oldukları gözlenmiştir. Diken büyüklüğü’ parametresi değerlendirildiğinde, 22 genotipin ‘kısa dikenli (%67)’ oldukları görülmüştür. Genotipler diken sayısı bakımından ‘birçok’, ‘orta’ ve ‘az’ diken sayısı olarak sınıflandırılmış ve genotiplerin çoğunun (18 genotip) ‘birçok’ diken sayısına sahip olduğu belirlenmiştir. Habitus (büyüme tipi) parametresi değerlendirildiğinde, 33 genotipten 24’nün, ‘yarı çalı (%73)’ oldukları görülmüştür. Morfolojik gözlemlerden ağaç büyüklüğü bakımından genotiplerin, ‘kısa’, ‘orta’ ve ‘uzun’ şekilli ağaç büyüklüğüne sahip oldukları gözlenmiştir. Yaprak özellikleri açısından; yaprak eni, yaprak boyu ve yaprak sapı uzunluğu, sırasıyla, 12.13 mm (44AL14)-33.70 mm (44AL12), 13.63 mm (44AL07)-51.60 mm (44AL31) ve 3.97 mm (44AL07)-60.97 mm (44AL10) arasında tespit edilmiştir. Temek bileşen analizi ile tanımlanan parametrelerden, dikenlilik, diken büyüklüğü, yaprak eni, yaprak sap uzunluğu, yaprak boyu değerlerinin birbirleriyle paralellik gösterdiği belirlenmiştir. Benzer şekilde, ağaç büyüklüğü ve habitus değerlerinin birbirleriyle paralellik gösterdiği ancak diken sayısı değerinin bu değerlerle negatif yönlü bir ilişkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Isı haritalama analizi ile tanımlanan parametrelerden, genotipler toplamda dört farklı kümeye ayrılmıştır. Buna göre, birinci grup 44AL07 genotipi diğer tüm genotiplerden agro morfolojik özellikler açısından farklı uzak özellikler göstermiş ve ayrı bir küme oluşturmuştur. Morfolojik özellikler bakımından benzer özellikler gösteren genotipler ise farklı üç grup oluşturmuştur ve 44AL07 genotipi ise bu üç gruptan ayrılarak ayrı bir küme oluşturmuştur. Çalışma sonucunda, morfolojik açıdan ümitvar genotiplerin fonksiyonel alıç üretiminde ıslah materyali olarak değerlendirilebileceği düşünülmektedir.
Keywords : Alıç, morfoloji, genotip

ORIGINAL ARTICLE URL