Tarihsel perspektifle Türkiye-Azerbaycan enerji iş birliği: karşılıklı bağımlılık ekseninde denge arayışı, fırsatlar ve riskler

Authors : Muhammet Yıldız, Cemal Kakışım
Pages : 149-160
Doi:10.18070/erciyesiibd.1762751
View : 119 | Download : 110
Publication Date : 2025-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu çalışmada, tarihsel perspektifle Türkiye ve Azerbaycan enerji iş birliğinin jeopolitik ve jeoekonomik boyutları incelenmiştir. Azerbaycan, petrol ve doğal gaz kaynakları bakımından zengin bir ülke olmanın yanı sıra Asya-Avrupa lojistiği bakımından da bir geçiş ülkesi konumundadır. Ülkenin lojistik pozisyonu ve doğal zenginlikleri, Azerbaycan’ın Hazar Bölgesi’nde ekonomik ve siyasi gücünü artıran ve uluslararası ticaretteki etki alanını genişleten temel unsurlar arasında yer almaktadır. Petrol ve doğal gazını dünya enerji pazarlarına aktaracak güvenli enerji nakil hatlarına ihtiyaç duyması, Azerbaycan’ı Türkiye ile stratejik bir enerji iş birliğine sürüklemektedir. Fosil enerji kaynakları bakımından fakir ve enerji arz güvenliği riski yüksek bir ülke olarak Türkiye, Azerbaycan’ın Avrupa ile bağlantısını sağlayabilecek ve enerji iş birliğini destekleyebilecek bölgedeki en önemli bir transit ülkedir. Türkiye, Azerbaycan ile geliştirdiği iş birliğiyle enerji güvenliğini sağlamayı ve Avrupa Birliği üyesi ülkeler için özellikle doğal gaz alanında bir enerji merkezi haline gelmeyi hedeflemektedir. Her iki ülkenin de hedefleri dikkate alındığında iki ülke arasındaki enerji ilişkileri, karşılıklı bağımlılık ekseninde gelişmektedir. Ancak Azerbaycan, Avrupa Birliği ülkelerine enerji ticaretini ve enerji akışını güvenli transit rotalar ile çeşitlendirmeyi hedeflerken Türkiye’ye karşı asimetrik bir bağımlılık yaratmama amacındadır. Türkiye ise Azerbaycan ile ilişkilerinde dengeyi koruyarak Azerbaycan’ın dışında alternatif tedarikçilerle de enerji projelerine odaklanmaktadır. Sonuç olarak her iki ülke arasındaki enerji iş birliğinde dengeyi gözeten bir yaklaşım önem kazanmaktadır.
Keywords : Azerbaycan, Türkiye, Karşılıklı bağımlılık, Enerji jeopolitiği, Enerji diplomasisi

ORIGINAL ARTICLE URL