Gönüllü Sertifika Sisteminden Özel Marka Korumasına Türkiye Çevre Etiketi Hakkında Sınai Mülkiyet Kanunu Bağlamında Bir Değerlendirme

Authors : İfakat Balık

Pages : 353-394

Doi:10.60002/ebyuhfd.1660353

View : 71 | Download : 55

Publication Date : 2025-06-20

Article Type : Research Paper

Abstract :Yirmi birinci yüzyılın küresel sorunu iklim krizinin artan etkileri, sürdürülebilirlik politikalarını tüm ülkeler için bir zorunluluğa dönüştürmüştür. 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi, Avrupa Yeşil Mutabakatı ve Döngüsel Ekonomi Eylem Planı küresel iklim kriziyle topyekûn mücadele amacı sonucu hazırlanan temel belgelerdir. İlgili belgeler doğrultusunda sanayinin çevreye olumsuz etkilerini azaltmak hatta sıfırlamak üzere sürdürülebilir ürün pazarının genişletilmesi planlanmıştır. Ancak sürdürülebilirliğin önem kazanmasıyla tüketicilerin satın alma tercihlerinde yaşanan çarpıcı değişim bir taraftan yeşil pazarlama anlayışını güçlendirirken diğer taraftan tüketicilerin istismarına yol açan “yeşil aklama” uygulamalarının doğmasına neden olmuştur. İşte bu noktada çevre etiketi sistemi, ürünlerin sürdürülebilir niteliğinin doğrulanması ihtiyacı sonucu ortaya çıkmıştır. Türkiye’de çevre etiketi sistemi, 25 Kasım 2009 tarih ve 66/2010 sayılı AB Eko-Etiketi Hakkında Tüzük esas alınarak hazırlanan Çevre Etiketi Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde 2018 yılında uygulanmaya başlamıştır. Ürün ve hizmet grupları temelinde çevre etiketi kriterlerini belirleme ve doğrulama işlemlerinin koordinasyonunda, sistemin sahibi ve yürütücüsü sıfatıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı görevlidir. Bakanlık tarafından doğanın renklerinden ilhamla hazırlanmış logo ile “Türkiye Çevre Etiketi” sözcüklerinden oluşan işaretin hukuki niteliği ise hâlen tartışmalıdır. Öğretide işaretin marka -özellikle garanti markası- niteliği tartışılmış, gönüllü bir sertifika sistemi olduğu vurgulanmıştır. Ancak etiketin verilmesinde ve doğrulama işlemlerinde Bakanlığın görevli olması, çevreyi koruma amacının ön plana çıkması, çevre etiketinin resmî kontrol ve garanti işareti niteliğini güçlendirmektedir. Bu işaretler, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu madde 5.1.g atfıyla Sınai Mülkiyetin Korunmasına İlişkin Paris Sözleşmesi 2. mükerrer madde 6 çerçevesinde özel marka korumasından yararlanmaktadır. Zira ilgili düzenlemeler uyarınca Türkiye Cumhuriyeti Devleti tarafından kabul edilen işaret ve damgaların Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tescili mümkündür.
Keywords : “Türkiye Çevre Etiketi”, sürdürülebilir ürün, çevre etiketine sahip ürün, çevre etiketi, standart işaretleri, resmî kontrol ve garanti işaretleri, ortak marka ve garanti markası.

ORIGINAL ARTICLE URL