İMAM BİRGİVÎ’NİN SIFATLAR VE İMAN KONUSUNDAKİ 
İTİKÂDÎ/KELÂMÎ GÖRÜŞLERİ

Authors : Salim Sancaklı

Pages : 43-65

Doi:10.53662/esamdergisi.1619206

View : 50 | Download : 32

Publication Date : 2025-04-29

Article Type : Research Paper

Abstract :İmam Birgivî Osmanlı Devleti\\\'nin siyasi, iktisadi, askerî ve diğer birçok alanda en parlak dönemi sayılan 16. asırda Kanuni Sultan Süleyman döneminde yaşamış, İslâmî ilimlerin hemen her alanında eserler vermiş, özellikle itikadî konulara büyük önem atfetmiştir. Zühd ve takvası, ilmi ve Ehl-i sünnet akidesine bağlılığı ile meşhur olmuş, yazdığı kitaplar, yaptığı ilmi tartışmalar ve bidatlere karşı sert tutumunun yanı sıra görüş ve düşünceleriyle yaşadığı dönemin, ilmi ve fikri yapısına önemli katkılarda bulunmuş çok değerli bir âlimdir. Birgivî, kelamî tercih ve görüşlerine müstakil kelam ve akaid kitaplarında yer verdiği gibi tefsir, fıkıh ve tasavvufla ilgili yazdığı eserlerde de bu konulara değinmiştir. Kelam ilminin aslü’l usûlü olarak kabul edilen ulûhiyet bahisleriyle yakından ilgilenen Birgivî, Sünni geleneğe uygun bilhassa Hanefi-Mâtüridî ekolüyle örtüşen değerlendirmelerde bulunmuştur. Birgivî, eserlerinde Allah’ın zatî ve sübûtî sıfatlarını ayrıntılı bir şekilde ele almış, O’nu her türlü teşbih ve tecsimden uzak tutarak ulûhiyet anlayışını net bir şekilde ortaya koymuştur. Haberî sıfatları tevil ederek yorumlayan Birgivî, istivâ sıfatını ise yorumsuz kabul etmiştir. Ayrıca, fiilî sıfatları ele alırken Allah’ın yaratma sıfatına özel bir vurgu yapmış ve tekvin sıfatını müstakil olarak ele almıştır. İman konusuna geldiğinde Birgivî, imanı yalnızca tasdik ve ikrardan ibaret görmüş, ameli imanın bir parçası saymamış, büyük günah işleyenin ebedî cehennemde kalmayacağını savunarak Haricî ve Mutezile görüşlerini eleştirmiştir. Taklidî imanı sahih kabul etmekle birlikte, imanın tahkikî hale getirilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Birgivî\\\'nin itikâdî konulardaki görüşlerinin bilinmesi Osmanlı Mâtürîdî geleneğinin anlaşılmasına ışık tutacaktır. Bu makale böyle bir düşüncenin ürünü olarak ortaya konulmuştur.
Keywords : İslam, İman, Ehl-i Sünnet, Sıfatlar, Birgivî

ORIGINAL ARTICLE URL