TARİHÎ TARİH METİNLERİNİN NEŞRİNDE FİLOLOJİK YAKLAŞIMIN ÖNEMİ: NUSRET-NÂME ÖRNEĞİ

Authors : Ferudun Hakan Özkan

Pages : 626-683

Doi:10.58659/estad.1817631

View : 164 | Download : 232

Publication Date : 2025-12-23

Article Type : Research Paper

Abstract :Türk dili, edebiyatı ve Osmanlı tarihi sahalarındaki akademik araştırmaların temel çalışma eksenlerinden birini, Arap harfleriyle telif edilmiş edebî, tarihî ve ilmî eserlerin Latin temelli Türk alfabesine aktarılması, yani metin neşri faaliyetleri oluşturmaktadır. Bu faaliyetlerin bilimsel ölçütlere uygun olarak yürütülebilmesi, araştırmacının disiplinler arası bir donanıma sahip olmasını zorunlu kılmaktadır. Neşri gerçekleştirecek uzmanın, eserin muhtevasından (tarih, tıp, coğrafya vb.) bağımsız olarak, metne filolojik bir bakış açısıyla yaklaşması elzemdir. Bu filolojik yetkinlik; Türkçenin tarihî dönemlerinin fonolojik, morfolojik, sentaktik ve semantik yapısına vukûfiyeti, Arapça ve Farsça dil bilgisi kurallarıyla teşekkül etmiş terkiplere hâkimiyeti, Osmanlı paleografyası bilgisini ve tenkitli metin neşri metodolojisine tam riayeti kapsamaktadır. Bu bağlamda, 16. yüzyılın önde gelen şâir, nâsir, müverrih ve bürokratlarından Gelibolulu Mustafa Âlî Efendi’nin (ö. 1600) Osmanlı-İran savaşlarını konu edinen Nusret-nâme adlı eserinin, nüshaları karşılaştırılarak hazırlandığı belirtilen tenkitli metin neşrinde, bahsi geçen filolojik yaklaşım ve metodolojik titizlikten uzak kalındığı gözlemlenmiştir. Söz konusu neşrin, bu temel eksiklikten kaynaklanan pek çok hatayla malul olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmada, mezkûr yayındaki hatalar, \\\"Tenkitli Metin Metodolojisine İlişkin Eksik ve Hatalar” ve “Arap Harfli Metnin Okunuşuyla İlgili Hatalar” olmak üzere iki ana başlık altında tasnif edilmiş, ayrıntılı olarak incelenmiş ve örneklendirilmiştir.
Keywords : Nusret-nâme, Gelibolulu Mustafa Âlî, tenkitli metin neşri, okuma hataları, eş yazımlı kelimeler

ORIGINAL ARTICLE URL