İHL Meslek Dersleri ve Öğretmenlerinin Mevcut Durumu: Sorunlar ve Çözüm Önerileri

Authors : Ali Kemal Acar
Pages : 898-921
Doi:10.51702/esoguifd.1671849
View : 231 | Download : 261
Publication Date : 2025-09-15
Article Type : Research Paper
Abstract :Çalışmada imam hatip liseleri (İHL) ile ilgili öne çıkan başlıklardan İHL meslek dersleri ve İHL meslek dersleri öğretmenleri kapsam olarak belirlenmiştir. İHL meslek derslerini, imam hatip liselerinin alametifarikası olarak nitelemek mümkündür. Diğer okul türleri ile ortak dersler daha fazla olsa da farklılık, esasen İHL meslek dersleri üzerinden oluşmaktadır. Bu ders grubu aynı zamanda imam hatip liselerinin kurumsal kimliğinin ayırt edici özelliğidir. Öğrenci ve velilerin bu okulları tercih etmelerinin arka planında, bu derslerin kurum kimliğine kattığı anlam öne çıkmaktadır. Dersin varlığı doğal olarak öğretmenine de özel bir konum kazandırmakta; İHL meslek dersleri öğretmenliği, imam hatip liseleri açısından ayrı bir önem taşımaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış; doküman incelemesi yoluyla elde edilen verilerin hem betimsel hem de içerik analizleri yapılmıştır. Ulaşılan bilgi ve kavramlar karşılaştırılmış, yorumlanmış ve değerlendirilmiştir. İçerik analizinde “İHL meslek dersleri” ve “İHL meslek dersleri öğretmenleri” olmak üzere iki başlığın öne çıktığı görülmüştür. İmam hatip okulları ile İHL meslek dersleri ve öğretmenlerine yönelik yürütülen akademik çalışmalarda, fiili duruma ilişkin hem olumlu hem de olumsuz bulguların varlığı bir vakıadır. Bu çalışma, söz konusu vakıanın tespitine ve çözümüne katkı sunma çabası olarak nitelenebilir. Çalışmanın ayırt edici özelliği; İHL meslek dersleri ve öğretmenlerini bütüncül bir bakışla ele alması, bu iki başlığa ilişkin olumlu ve olumsuz görüşleri bir araya getirmesi ve çözüm önerileri geliştirmeye çalışmasıdır. Eğitim sistemi içinde genel bir kabul olarak, öğrenciler tarafından öğretmenin sevilmesi dersin sevilmesi, dersin önemsenmesi de öğretmenin önemsenmesi ile ilişkili görülmektedir. Eğitimin genel sorunlarının yanı sıra bu ders ve öğretmenlerinin kendilerine özgü sorunlarından da söz etmek mümkündür. Bulgularda, İHL meslek dersleri öğretmenlerine yönelik olarak algı, iş doyumu, mesleki tutum ve tükenmişlik, kişisel özellikler, öğretim yöntem ve teknikleri, dijital yeterlik ve güncel dini konuların öne çıktığı belirlenmiştir. Tutum, zorluk, haftalık ders saati, müfredat, okulların işlevi, tercih ve üniversite sınavı konuları ise doğrudan dersle ilgili öncelikli alanlar arasında yer almaktadır. Okulların ilk tasarımı meslek lisesi olarak yapılmış olsa da bugün öğrencilerin çoğunluğunun din eğitimi ile akademik eğitimi birlikte almayı öncelediği görülmektedir. Bu nedenle, bu okullarda yalnızca mesleki amaçla eğitim alan öğrenci oranı düşüktür. Taleplerde mesleki eğitimden ziyade din eğitimi ön plandadır. Bu durum, öğrencilerin bu ders grubuna yönelik tutumlarının doğrudan okula yönelik bir tutuma dönüşmesine neden olabilmektedir. Veli istekleri, üniversite tercihleri, okul dışında din eğitimi alma gibi pek çok unsur, öğrencilerin meslek derslerine yönelik tutumlarını etkilemektedir. Özellikle ilahiyat alanında tercih yapmak istememek, bu ders grubunun üniversiteye girişte engel olarak konumlandırılmasına yol açabilmektedir. Bu yaklaşım, aynı zamanda derse ve öğretmenine yönelik bakış açısını etkileyen önemli faktörlerden biridir. Mesleki eğitim ile din eğitimi, program çeşitliliği kapsamında farklılaştırılmalıdır. Bu yaklaşım, ders grubunun yeniden yapılandırılmasını gerektirmektedir. Mümkün olduğunca öğrenci görüş ve tercihlerini dikkate alan bir yapı oluşturulmalıdır. Yeni tasarımda mesleki alanın muhtemelen daha az tercih edilmesi nedeniyle ilahiyat alanında burs, ek puan veya kontenjan gibi farklı teşvik mekanizmalarının geliştirilmesi gerekecektir. Haftalık ders saatleri de ihtiyaçlar doğrultusunda belirlenmelidir. Mesleki eğitim ve din eğitimi müfredatı ile materyalleri, teorik bilgi yerine güncel, kavramaya dayalı, özet, gençlere hitap eden, sorunlara çözüm sunan ve etkinlik odaklı özellikler taşıyacak şekilde hazırlanmalıdır. Okul seçim sürecinde, veli isteğiyle veya isteksiz olarak gelen öğrencilerin varlığı da dikkate alınmalıdır. Özellikle tanışma aşamasında bilinçli bir seçim süreci yürütülmesi önemlidir. Bundan sonraki süreçte mesleki eğitim veya din eğitimi için uyum programları ve öğrenci katılımını artıracak tedbirler gereklidir. Bu ders grubundaki öğretmenlerin, alan bilgisi dışında öğretim yöntem ve teknikleri, iletişim, dijital yeterlik, mesleki tükenmişlik ve güncel konular gibi mesleki alanlarda eğitim almaları gerekmektedir. Öğretmenler için mesleki kariyer açısından teşvik mekanizmalarının oluşturulması, lisansüstü eğitim protokollerinin yapılması, akademi ile okullar arasında bu ders grubuna ilişkin faaliyetlerin yürütülmesi gibi tedbirler bu kapsamda değerlendirilmelidir. İlahiyat fakültelerinde İHL meslek dersleri bölümü zorunlu olmalı; bu ders grubunun öğretimi için ortaöğretim ile yükseköğretim arasında bağlantı kurulmalıdır. İHL meslek dersleri grubunda uzmanlaşma açısından, bazı öğretmen ve öğrencilerin zorlandığı Kur\\\'an-ı Kerim ve Arapça derslerinde uzmanlaşma konusu tartışılmaya değer görünmektedir.
Keywords : Din Eğitimi, İHL Meslek Dersleri, İHL Meslek Dersleri Öğretmenliği, İmam Hatip Okulları, İHL Meslek Dersleri Müfredatı

ORIGINAL ARTICLE URL