TÜRK DEVLET GELENEĞİNDE HUKUK VE ŞİKÂYET MEKANİZMASI: GÖKTÜRKLERDEN OSMANLI’YA ADALETİN İZİNDE

Authors : Berna Torkak

Pages : 1168-1188

Doi:10.17494/ogusbd.1747976

View : 164 | Download : 259

Publication Date : 2025-11-28

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Türk devlet geleneğinde adaletin temel ilkeleri olan töre, kut ve şikâyet hakkını Göktürklerden Osmanlı’ya kadar tarihsel süreklilik içinde incelemektedir. Adalet, sadece siyasal bir ilke değil, aynı zamanda toplumsal denetim mekanizması olarak devletin meşruiyetinin temeli olarak işlev görmüştür. Çalışmada nitel araştırma yönteminden faydalanılarak başta Atik Şikâyet Defterleri olmak üzere telif ve tetkik eserlerden istifade edilmiştir. Edinilen bulgular, adaletin yalnızca hükümdar iradesine değil aynı zamanda toplumun meşru taleplerine dayanan bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Bu çerçevede şikâyet hakkı, halkın merkezi otoriteyi uyarabildiğini ve otoritenin de şikâyetleri dikkate alarak çözüm üretme pratiğine sahip olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak bu çalışma şikâyet mekanizmasının taşrada keyfî uygulamalara karşı denetim aracı olarak devlet-toplum ilişkisini adalet ilkesi etrafında canlı tutan bir uygulama olduğunu ortaya koymaktadır.
Keywords : Türkler, Osmanlı, Hukuk, Adalet, Şikâyet.

ORIGINAL ARTICLE URL