- Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
- Cilt: 26 Sayı: 3
- Türkçe Fiillerde Dönüşlülük ve Dönüşlü Çatı Örnekleri Üzerine Bir Değerlendirme
Türkçe Fiillerde Dönüşlülük ve Dönüşlü Çatı Örnekleri Üzerine Bir Değerlendirme
Authors : Özlem Erdoğan
Pages : 878-901
Doi:10.17494/ogusbd.1760897
View : 114 | Download : 147
Publication Date : 2025-11-28
Article Type : Research Paper
Abstract :Türkçe gramerlerde dönüşlü çatı için verilen örnekler incelendiğinde aynı başlık altında birbirinden farklı nitelikte fiiller ve bu fiillerin yüklem olduğu cümleler dikkat çekmektedir. Bu durum, dönüşlülüğün genellikle “fiilin etkisinin özneye dönmesi” şeklindeki bir anlam ilgisi üzerinden tanımlanmasıyla ilgili görünmektedir. Bu anlam, dönüşlülükte aranması gereken temel koşullar arasında olmakla birlikte, bu çatıyı tanımlamakta tek başına yeterli değildir. Bunun yanında, çatının cümle dizgesi üzerindeki etkisinin de incelenmesi gerekir. Bu çalışmada, konuya böyle bir açıdan yaklaşılarak “Dönüşlülük, cümledeki öge istem ve görünümlerini nasıl etkilemektedir?” sorusu sorulmuştur. Bu doğrultuda, dönüşlülüğün “fiilin nesne ve/veya tümleç isteminin özneye aktarılmasıyla ortaya çıktığı” tezi ortaya konmuş ve buna göre, kaynaklarda öne çıkan örnek tipleri, dönüşlü olanlar, dönüşlü çatıdan ayırt edilmesi gerekenler ve kısmen dönüşlü olabilenler şeklinde gruplandırılarak değerlendirilmiştir.Keywords : Türk dili, fiiller, çatı kategorisi, dönüşlü çatı
ORIGINAL ARTICLE URL
