XIX. Yüzyıl Ortalarında Sivrihisar’daki Gayrimüslim (Ermeni) Reaya (1499 Numaralı Nüfus Sayım Defterine Göre)

Authors : Ali İhsan Çizmelioğlu, Osman Köksal

Pages : 50-81

Doi:10.47437/esogutd.1729823

View : 190 | Download : 254

Publication Date : 2025-11-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Son dönem Osmanlı tarihi incelenirken, özellikle demografik araştırmalarda nüfus sayım kayıtlarının ayrı bir önemi vardır. Nüfus sayımı defterleri; insan, mekan ve zaman unsurlarını birlikte aksettiren veriler olarak, ışık tuttuğu bölgenin nüfus yelpazesi ve kent tarihini aydınlatma hususunda önemli belgeler olmuşlardır. Söz konusu sayım kayıtları, sayılan nüfusun niceliksel ve niteliksel verilerini günümüze aktarmaktadır. Osmanlı Devleti’nde ilk nüfus sayımı II. Mahmut zamanında yapılmıştır. Bu sayım yapılırken askere alımlar için Müslümanlar, vergiler için Müslümanların yanında gayrimüslimlerin kayıtları da tutulmuştur. Temel amacı ülkenin asker ve vergi potansiyelini tespit etmek olduğundan bu sayımda sadece Müslim ve gayrimüslim erkek nüfus dikkate alınmıştır. Bu çalışma 1831 yılı nüfus sayımı verilerine göre Sivrihisar kazasında yaşayan Ermeni cemaatin demografik durumunu tespit etmeyi hedeflemektedir. Bu çalışmada kazanın genel nüfusu, bu nüfusun mahallelere göre dağılımı, yaklaşık nüfusun yedide birlik kısmını oluşturan gayrimüslim Ermeni cemaatinin nüfus yapısı, nüfus hareketleri, doğum-ölüm vakaları, cizye vergisi mükellefi olan nüfusun miktar ve niteliği tespit edilerek bunların gelir durumları ile ilgili değerlendirmeler yapılmıştır. Akabinde de Ermeniler tarafından kullanılan şahıs isimleri, lakaplar ve sülale isimleri ile bunların yaş özellikleri, icra ettikleri meslekler tablo ve grafikler eşliğinde açıklanmaya çalışılmıştır
Keywords : ERMENİLER, SİVRİHİSAR, NÜFUS, GAYRİMÜSLİM

ORIGINAL ARTICLE URL