TÜRK SOSYOLOJİSİNDE BİR GELENEKSEL DÜŞÜNCE KAYNAĞI OLARAK SEFARETNAMELER: KAPICIBAŞI NİŞLİ MEHMET AĞA’NIN RUSYA SEFARETNAMESİ ÖRNEK OLAY İNCELEMESİ

Bu yazı, OsmanlI’nın Batıyı sorgulama/tanıma/anlama ve onunla farklı türde ilişkiler kurma çabalarına örneklik teşkil eden sefaretnamelerin Türk sosyolojisi açısından nasıl bir rol ve işlevi olabileceğini tartışmayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda, Kapıcıbaşı Nişli Mehmet Ağa’nın Rusya Sefaretnamesi örnek olay olarak incelenecektir. Konunun incelenmesi, öncelikle Türk Sosyolojisinin özgünlük çabaları açısından gerekçelendirilecektir. Bu bağlamda, özgün bir Türk sosyolojisinin tarihle ve geleneksel düşünce kaynaklarıyla yakın bir ilişki kurmak zorunda olduğu savunulacaktır. Daha sonra sefaretnameler, Türk toplumunun önemli geleneksel düşünce kaynaklanndan birisi olarak sunulacak ve Türk sosyolojisine ne tür bilgiler sunma kapasiteleri olduğu tartışılacaktır. İlgili literatürün aksine, sefaretnameleri, esas olarak Osmanlı Devleti\\\'nin modernleşme çabalarının belgeleri olarak değil, onun alternatif siyasetler ve ittifaklar arayışının belgeleri olarak okumanın gerektiği ileri sürülecektir. Son olarak, argümanlar Kapıcıbaşı Nişli Mehmet Ağa’nın Rusya Sefaretnamesi örnek olayından elde edilen veriler çerçevesinde desteklenmeye çalışılacaktır.