İskoçyalı Seyyah Charles MacFarlane’in Gözünden Batı Anadolu ve Trakya’da Eşkıyalık ve Asayiş Sorunu

Bu çalışmada, Charles MacFarlane’in \\\"Constantinople in 1828\\\", \\\"Turkey and Its Destiny\\\" ve \\\"Kismet or Doom of Turkey\\\" adlı seyahatnameleri esas alınarak yabancı bir seyyahın Batı Anadolu’da ve Trakya’da tanık olduğu eşkıyalık faaliyetleri anlatılacaktır. İskoç asıllı seyyah ve yazar Charles MacFarlane, 1827-1828 ve 1847-1848 yılları arasında Anadolu ve Trakya bölgelerinde seyahat etmiş ve gözlemlerde bulunmuştur. Bu seyahatleri esnasında karşılaştığı ya da duyduğu eşkıyalık ve asayiş hadiselerine, yazdığı seyahatnamelerinde yer vermiştir. MacFarlane’e göre, ülke yönetimindeki istikrarsızlık, kaht-ı rical, iktisadi bunalım, işsizlik ve kamu güvenliği zafiyeti gibi sorunlar asayişe zarar vermiş ve eşkıyalık hadiselerine uygun ortam hazırlamıştır. Taşrada seyahat edenlere yönelik saldırı ve tecavüzler olmuştur. Osmanlı topraklarındaki eşkıyalık faaliyetlerinin başını ise Rumlar çekmiştir. Mora Yarımadasında başlayan Rum isyanı sonucu bağımsızlığını kazanan ayrılıkçı Rumlar, Sisam gibi Ege’nin çeşitli adalarında örgütlenerek Batı Anadolu sahillerinde eşkıyalık yapmıştır. Keza Ermenilerde çeşitli asayiş ve güvenliği tehdit eden hadiseler çıkarmıştır. MacFarlane, Bulgarların Osmanlı toplumu içinde en acımasız ve gaddar kesimi olduğu değerlendirmesinde bulunmuştur. 1826 yılında Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılmasından sonra taşrada yaşanan eşkıyalık ve asayiş sorunlarını çözmek maksadıyla Asâkir-i Mansûre, Redif Askerî Teşkilatı ve Zaptiye Müşirliği gibi askerî teşkilatlar kurulmuştur. Fakat asayiş ve güvenlik ülkede önemli bir sorun olarak gündemde olmaya devam etmiştir.