Niyâzî-i Mısrî Divanı’nda İmâdüddîn Nesîmî’ye Yazılan Nazireler ve Hurufiliğe Dair Beyitler

Authors : Murat Aslan
Pages : 1310-1326
Doi:10.32709/akusosbil.1672842
View : 85 | Download : 89
Publication Date : 2025-12-22
Article Type : Research Paper
Abstract :17. asır mutasavvıflarından Niyâzî-i Mısrî önemli bir şairdir ve mürettep divan sahibidir. Günümüze dek pek çok kez neşredilen bu divanda nazireler dikkat çekmektedir. Araştırmacılar Niyâzî-i Mısrî’nin en çok Yunus Emre ve Fuzûlî’den etkilendiğini; bunun dışında İmâdüddîn Nesîmî, Ahmed Eflâkî Dede, Elvân-ı Şirâzî, Aziz Mahmud Hüdâyî ve Şemseddin Sivâsî gibi şairlere de nazireler yazdığını ifade etmektedirler. Halvetiliğin Mısriyye kolunun kurucusu olan Niyâzî-i Mısrî’nin Hurufiliğe dair bazı beyitler yazması ve bu beyitlerin birkaç adetle sınırlı olmaması, şair üzerinde İmâdüddîn Nesîmî etkisinin daha fazla olabileceğini düşündürmektedir. Bu çalışmada Niyâzî-i Mısrî Divanı ile İmâdüddîn Nesîmî’nin Türkçe Divan’ı mukayeseli olarak incelenmiş, Niyâzî-i Mısrî’nin Nesîmî’ye on beş adet nazire yazdığı tespit edilmiştir. İlgili şiirlerin nazire olduğu delillendirilmeye çalışılmış ve bunlar üzerine genel bir değerlendirme yapılmıştır. Niyâzî-i Mısrî’deki Nesîmî etkisini somutlaştırmak amacıyla Nesîmî’ye yazılan nazireler Fuzûlî’ye yazılan nazirelerle karşılaştırılmıştır. Çalışmada Fuzûlî’ye yazılan on adet nazire tespit edilmiştir. Niyâzî-i Mısrî’nin Fuzûlî’yi tahmis ettiği göz önüne alınarak şairdeki Nesîmî etkisinin daha büyük olduğu söylenmemiş; şairin Fuzûlî’den etkilendiği kadar Nesîmî’den de etkilendiği, dolayısıyla ondaki Nesîmî etkisinin sanıldığından daha büyük olduğu anlaşılmıştır. Bu etkiyi delillendiren bir husus olarak Niyâzî-i Mısrî’nin Hurufiliğe dair bazı beyitleri de çalışmaya dâhil edilip incelemeye tâbi tutulmuştur. Böylece Niyâzî-i Mısrî’deki Nesîmî etkisinin niteliği ortaya konmaya çalışılmış, şairin en çok etkilendikleri kişiler arasında Nesîmî’nin de dâhil edilmesi önerilmiştir.
Keywords : Klasik Türk edebiyatı, Niyâzî-i Mısrî, İmâdüddîn Nesîmî, Fuzûlî, Nazire

ORIGINAL ARTICLE URL