SAĞLIĞIN SOSYAL BELİRLEYİCİLERİNİN MEME KANSERİ BİLGİ DÜZEYİ VE TARAMALARINA ETKİSİ: BİR SİSTEMATİK DERLEME

Authors : Özlem Durmuş, Keziban Avcı
Pages : 246-262
Doi:10.35232/estudamhsd.1608269
View : 71 | Download : 68
Publication Date : 2025-06-05
Article Type : Review Paper
Abstract :Meme kanseri, insidans ve ölüm oranları nedeniyle önemli bir halk sağlığı sorunudur. Tarama programları erken teşhisle hastalığın nüfus üzerindeki etkisini azaltmaya destek olmaktadır. Ancak, korunma ve erken teşhiste sağlığın sosyal belirleyicileri eşitsizliklere sebep olabilmektedir. Bu çalışmanın amacı, sağlığın sosyal belirleyicilerinin meme kanseri bilgi düzeyi ve taramalarına etkisine ilişkin güncel literatürün sistematik derlemesini yapmaktır. 2019-2024 yılları arasında PubMed, Google Scholar ve Cochrane veri tabanlarında “Social determinants of health” AND “Breast cancer” OR “Social determinants of health” AND “Breast cancer screenings” OR “Social determinants of health” AND “Breast cancer knowledge level” OR “Breast cancer screenings” anahtar sözcükleri kullanılarak tarama yapılmıştır. Ulaşılan çalışmalarda sağlığın sosyal belirleyicilerinin (SSB) meme kanseri bilgi düzeyi ve taramalarına etkisi üzerinde önemli bir rol oynadığı belirlenmiştir. Bu kapsamda en çok etki eden faktör olarak görülen meme kanseri ve taramaları hakkında bireylerin bilgi düzeylerinin yüksek olmasının taramalarını yaptırmada olumlu yönde katkı sağladığı saptanmıştır. Sosyoekonomik ve sosyodemografik durum, yaşanılan çevre, etnik köken ve sağlık hizmetlerine erişim gibi sağlığın sosyal belirleyicilerinin meme kanseri bilgi düzeyi ve taramalarına etkisinin olduğu ve bu etkinin düşük gelir düzeyine sahip ülkelerde daha belirgin hale geldiği görülmektedir. Meme kanseri bilgi düzeyi ve tarama programlarına katılımın artırılması için sağlığın sosyal belirleyicileri dikkate alınarak düzenlemelerin yapılması önerilmektedir.
Keywords : Sağlığın sosyal belirleyicileri, meme kanseri, meme kanseri bilgi düzeyi, meme kanseri taramaları

ORIGINAL ARTICLE URL