Çiftçilerin Pestisit Kullanımına Yönelik Bilgi, Tutum ve Davranışları: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması

Araştırmanın amacı çiftçilere uygulanmak üzere pestisit kullanımına yönelik bilgi, tutum ve davranış düzeyini belirleyen geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı geliştirmektedir. Metodolojik tipteki bu araştırma, Mart-Aralık 2024 tarihleri arasında Kırklareli Merkez ilçeye bağlı belde ve köylerde yüz yüze anket yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın örneklemini Kırklareli Merkez İlçesi’ndeki kasaba ve köylerde yaşayan çiftçiler oluşturmuştur. İlk aşamada 96 maddelik taslak ölçek, açımlayıcı faktör analizi için 480 çiftçiye uygulanmıştır. İkinci aşamada ölçeğin 30 maddelik nihai versiyonu kullanılarak 158 çiftçiyle doğrulayıcı faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın verileri araştırmacılar tarafından literatüre dayalı olarak hazırlanan taslak ölçek formu ile toplanmıştır. Kapsam ve görünüş geçerliliğinin sağlanması amacıyla uzman görüşlerine başvurulmuş ve pilot uygulama yapılmıştır. Ölçeğin yapı geçerliliği açımlayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi ile araştırılmıştır. Ölçeğin güvenirliğinin test edilmesinde ise Cronbach alfa kat sayısı kullanılmıştır. Taslak ölçek kapsam, görünüş ve yapı geçerliliğinin tamamlanmasının ardından 30 maddeye indirilmiştir. Açımlayıcı faktör analizi sonuçları 30 maddeden oluşan üç faktörlü (bilgi, tutum ve davranış) ölçeğin toplam varyansın %71,23’ini açıkladığını göstermiştir. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda 30 maddeden oluşan üç faktörlü yapının genel olarak iyi uyum gösterdiği ve ölçüm modelinin kuramsal yapıyla tutarlı olduğunu ortaya koyulmuştur. Güvenirlik analizi sonucunda ölçeğin tamamı için elde edilen Cronbach alfa değeri 0,919 olarak hesaplanmıştır. Yapılan analizler sonucunda Pestisit Kullanımına Yönelik Bilgi, Tutum ve Davranış Ölçeği’nin geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu belirlenmiştir. Bu ölçeğin çiftçilerin pestisit kullanımına yönelik bilgi, tutum ve davranışlarının belirlenmesinde uygun bir araç olarak kullanılabileceği saptanmıştır.