II. Meşrutiyet Döneminde Diyarbakır’da Yayımlanan Peymân Gazetesi’nin İçeriği Hakkında Bir Değerlendirme

Authors : Zülfükar İpek

Pages : 38-55

Doi:10.52003/etutdergisi.1595345

View : 41 | Download : 23

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Matbaanın Osmanlı Devleti sınırları dahilinde yaygınlaşmasıyla beraber 1869 yılında Diyarbekir vilayetinde de matbaa kurulmuş ve aynı sene Diyarbekir’deki ilk devlet gazetesi olan Diyarbekir Gazetesi basılmaya başlanmıştır. II. Meşrutiyetin ilk yıllarında memlekette esen özgürlük havalarının de etkisiyle 29 Haziran 1909’da Diyarbekir’in ilk hususi gazatesi olan Peymân Gazetesi yayın hayatına girmiştir. Haftalık olarak çıkan bu gazete pazartesi günleri yayımlanmakta ve Mirîkâtibizâde Şükrü mesuliyetinde bulunmaktaydı. Gazete Diyarbekir devlet matbaasında basılmakta olup Diyarbekir’de kitapçılar kapısında ve zaman içerisinde farklı farklı mağazalarda satılmaktaydı. Toplamda otuz altı sayı olarak basılan Peymân gazetesi Türkçe yayın yapmaktaydı. Gazetenin ihtiva ettiği konu yelpazesi çok genişti. Ancak ağırlıklı olarak Osmanlı Devleti’nin II. Meşrutiyet öncesi ve sonrası siyasi, iktisadi, askeri durumu ile İttihâd ve Terâkki Cemiyeti’nin ülke genelindeki ve yereldeki faaliyetleri işlenmektedir. Ayrıca II. Abdülhamid devrinin uygulamalarının olumsuzlanması, Osmanlı birliği ve vatandaşın kardeşliği vurgusu yoğunluklu olarak ele alınmıştır. Gazetenin yazar kadrosunun başında Ziya Gökalp gelmekte olup Mukavelat Muharriri Ömer Ali, Mirikatibizâde Şükrü, Pirinçcizâde Feyzi, İttihâd ve Terâkki yöneticisi Yüzbaşı Mazhar gibi pek çok isim yer almaktadır. Ayrıca isimsiz veya imzasız yazılar da gazete de bulunmaktadır.
Keywords : Peymân, Gazete, Diyarbakır, Ziya Gökalp, Meşrutiyet

ORIGINAL ARTICLE URL