Oğuznâme’lere Göre Selçuklu Ailesinin Menşei

Authors : Ömer Çiftçi, Yunus Emre Tansü

Pages : 503-518

Doi:10.18069/firatsbed.1572796

View : 182 | Download : 218

Publication Date : 2025-05-26

Article Type : Research Paper

Abstract :Hanedanlığın bilinen ilk üyesi olan Dukak’ın Oğuz Yabgusuna karşı gösterdiği mukavemetten sonra, bir devlet kurma hayali oluşan Selçuklu ailesinde ilk hareket oğlu Selçuk’un Cend’e göç etmesi ile başlamıştır. Ailenin ilk üyeleri konumunda olan bu iki ismin siyasî faaliyetleri devletin geleceğini doğrudan belirlemiştir. Ancak siyasî faaliyetlerini aydınlatacak farklı zamanlarda yazılmış kaynakların, birbirleri arasındaki tutarsızlıkları sebebiyle kendileri hakkında farklı rivayetler ortaya atılmış ve bir bilgi karmaşasını meydana getirmiştir. Birtakım müverrihlerde var olan bu boşluktan yararlanmak suretiyle kendilerince Selçuklu ailesinin menşeini, abartılı ve müphem olan ifadelerle aktarmaya çalışmışlardır. Bu hususta dikkatimizi çeken ilk konu, Oğuznâme tabanlı eserlerin ailenin menşei hakkındaki rivayet ettikleri müphem ifadeler olmuştur. Oğuznâme temelli eserlerin nakilleri Selçuklu ailesinin faaliyetlerini anlamamız bakımından çok değerlidir. Fakat Oğuznâme tabanlı eserleri kendi aralarında ve diğer Orta Çağ kaynakları ile karşılaştırdığımız taktirde, rivayetlerde ciddi tutarsızlıkların olduğu görülmektedir. Bundan dolayı Oğuznâme adı altında kaleme alınan eserlerin Selçuklu ailesi için öne attıkları rivayetleri, diğer Orta Çağ kaynakları ile karşılaştırılarak incelenmesi elzemdir. Bu sayede Selçuklu ailesi için ortaya atılan rivayetlerin ne gibi amaçlar doğrultusunda ortaya atıldığı daha iyi anlaşılacaktır. Bu çalışmamızda Selçuklu ailesinin menşei hakkında bilgiler veren Oğuznâme varyantlı eserlerin, rivayet ettikleri bilgilerin ne gibi bir amaç doğrultusunda naklettikleri açıklanmaya çalışılacaktır.
Keywords : Selçuklular, Menşe, Oğuznâme

ORIGINAL ARTICLE URL