Bellek Yanılmalarında Duygusal Değerlik ve Cinsiyet Etkisi

Authors : Emre Erol, Handan Can

Pages : 877-891

Doi:10.18069/firatsbed.1564719

View : 129 | Download : 137

Publication Date : 2025-09-23

Article Type : Research Paper

Abstract :Hiç yaşanmamış bir olayın yaşanmış gibi ya da yaşanmış bir olayın gerçekte olduğundan farklı biçimde hatırlanması, bellek yanılması olarak tanımlanmaktadır. Mevcut çalışmanın amacı, bellek yanılması üzerinde duygusal değerlik ve cinsiyet etkisini incelemektir. Çalışmanın örneklemini, üniversite öğrencisi olan 50 kadın ve 50 erkek oluşturmaktadır. Bellek yanılmasını değerlendirmek için araştırmacılar tarafından duygusal değerlik (negatif, pozitif, nötr) açısından farklılaşan; ancak uyarılma, somutluk, imgelem, kelime sıklığı ve kelime uzunluğu faktörleri açısından farklılaşmayan DRM listeleri oluşturulmuştur. Veriler; duygusal değerlik, kelime türü ve cinsiyet etkileşimini değerlendirmek üzere karma varyans analizi ile incelenmiştir. Analiz sonucunda, kritik çeldiricileri yanlış tanıma oranlarının duygusal değerliğe göre farklılaşmadığı bulunmuştur. Ayrıca cinsiyetin temel etkisi ve diğer değişkenlerle etkileşimlerinin de anlamlı olmadığı saptanmıştır. Uyarılma düzeyinin dengelendiği bu durumda, bellek yanılmasının, duygusal değerliğin ve cinsiyetin farklı düzeylerine göre farklılaşmadığı anlaşılmıştır. Diğer taraftan, nötr değerlik için doğru tanınan çalışılmış kelime oranı, yanlış tanınan kritik çeldiricilerden; negatif değerlik için yanlış tanınan kritik çeldirici oranı, doğru tanınan çalışılmış kelimelerden daha yüksek bulunmuştur. Pozitif değerlikte ise böyle bir farklılaşma görülmemiştir. Bu bağlamda negatif değerliğe sahip olayların bellek yanılmalarına karşı duyarlılığı arttırabileceği sonucuna varılmış ve elde edilen bulgular bellek yanılması teorileri kapsamında tartışılmıştır.
Keywords : bellek yanılması, duygusal değerlik, uyarılma, kelime türü, cinsiyet

ORIGINAL ARTICLE URL